“Düzensiz göçlerle kayıt dışı istihdam yükseldi”

CEMRE IŞIK KARACA-GAMZE ŞENER Türkiye, dünyada en fazla sayıda mülteciye konut sahipliği yapan ülke olarak yedinci yıla yaklaştı. Pandemiyle …

17 Ağustos 2021 25 views 0
reklam

CEMRE IŞIK KARACA-GAMZE ŞENER

Türkiye, dünyada en fazla sayıda mülteciye konut sahipliği yapan ülke olarak yedinci yıla yaklaştı.

Pandemiyle bir arada sistemsiz göç azalsa da son periyotta yaşanan gelişmeler göç hareketlerinin hızlanacağına işaret ediyor. Yasal yollardan girerek farklı statülerde Türkiye’de bulunan yabancı sayısının yaklaşık 5 milyon şahsa ulaştığı belirtiliyor. 5 milyon nüfusunda yaklaşık 1 milyon kadarı ise kayıt dışı istihdam olarak çalışıyor.

Türkiye’de yabancılar, çalışma müsaadesine sahip olmaları durumunda kayıtlı işgücüne dâhil olabiliyor. Süreksiz müdafaa sağlanan yabancılara, mevsimlik tarım personelliği yahut hayvancılık üzere kimi bölümlerde sağlanan müsaade muafiyeti ise bunun dışında tutuluyor.

Türkiye’deki Suriyeli sayısı 3 milyon 690 bin kişi oldu

Mülteciler Derneği datalarına nazaran Türkiye’deki süreksiz müdafaa altındaki kayıtlı Suriyeli sayısı 23 Temmuz 2021 tarihi prestijiyle bir evvelki aya nazaran 6 bin 484 kişi artarak toplam 3 milyon 690 bin 896 kişi oldu.

Bu şahısların yüzde 48’ini 0-18 yaş ortası çocuklar oluşturuyor. 0-18 yaş ortası çocukların ve bayanların toplam sayısı ise 2 milyon 627 bin 824 kişi.

2019’da Türkiye’de 145 bin 232 yabancıya çalışma müsaadesi verildi

Milletlerarası Göç Siyasetleri Geliştirme Merkezi (ICMPD) Batı Balkanlar ve Türkiye Bölge Koordinatörü Tamer Kılıç, Çalışma ve Toplumsal Güvenlik Bakanlığı datalarına dikkat çekerek, “2019 yılında Türkiye’de 145 bin 232 yabancıya çalışma müsaadesi verildi. Yalnızca Suriyelilere ise 3 bin 789 müsaade verildiği belirtiliyor. Türkiye genelinde en fazla çalışma müsaadesi verilen kesimler ortasında konaklama, konut işleri, toptan ticaret öne çıkıyor. Türkiye’de ikamet müsaadesi ile bulunan yabancılar, en çok İstanbul’da ikamet ediyor. İstanbul’u, Antalya, Ankara, Bursa ve Mersin izliyor.” sözlerini kullandı.

Kılıç, “2021 yılında tespit edilen sistemsiz göçmenler ortasında birinci üç uyruk Afganistan, Suriye ve Pakistan halinde sıralanıyor. Afganistan’daki ekonomik ve siyasi gelişmeler, gerek ülke içinde, gerekse ülke dışına olan göçü hızlandırıyor. ” değerlendirmesinde bulundu.

Sistemsiz göç kayıt dışı istihdamı artırıyor

TOBB İktisat ve Teknoloji Üniversitesi Siyaset Bilimi ve Milletlerarası Münasebetler Kısmı ve Liege Üniversitesi Hugo Göç Gözlemevi Doç. Dr. Başak Yavçan sistemsiz göçün kayıt dışı çalışmayı artıran bir öge olduğuna dikkat çekti.

Doç. Dr. Yavçan, “Sığınmacıların gelişi ve sistemsiz göçlerle ülkemize giren beşerlerle birlikte kayıt dışı çalışma oranı ülkemizde artış gösterdi. Suriyeli sığınmacılarının patronlarının çalışma müsaadesine başvurma hakkı olmasına karşın bundan gereğince faydalanılmadığını çok net görüyoruz. Yüz binin altında Suriyeli çalışma müsaadesiyle çalışıyor. Geri kalan bireyler -ki bunlar yaptığımız çalışmalarda yaklaşık 1 milyon civarında olduğunu iddia ediyoruz- kayıt dışı çalışıyor” diye konuştu.

“Mültecilerin Türkiye’de çalışma hakları yok”

Yavçan Türkiye’de sığınmacıların direkt çalışma haklarının olmadığına dikkat çekerken, patronların kayıt dışı çalıştırabilecekleri şahısları kayıt altına almayı tercih etmediklerine de vurgu yapıyor: Suriyeli sığınmacı rastgele bir ülkeye gittiğinde Cenevre Kontratına nazaran bir coğrafik kısıtlaması olmadığı için mülteci statüsüyle direkt çalışma hakkına sahip oluyor. Lakin Türkiye’de bu türlü bir çalışma hakkı yok. Onun yerine patronu ona verilen o alandaki kotalar çerçevesinde şayet bu kotaya uygun ise bu kişi için çalışma müsaadesine başvuruyor. Bunun da ufak da olsa bir maliyeti var elbette. Ancak yeniden de çok daha ucuza ve kayıt dışı çalıştırabileceği bir kişiyi kayıt altına almak çok da patronların tercih ettiği bir metot olmuyor. “

“Tarımda Suriyelilerden evvel Afganlar ve Gürcüler vardı”

Kayıt dışı istihdamın en fazla olduğu alanlardan biri tarım. Besin ve Tarım Örgütü Türkiye Temsilci Yardımcısı Dr. Ayşegül Selışık mevsimlik tarım personellerinin kayıt dışı istihdamı konusunun yıllardır uğraş edilen bir alan olduğunu lisana getirdi.

Dr. Selışık bilhassa mevsimlik tarım işçiliğindeki istihdamın Suriyelilere kaydığını lisana getirerek, “Tarım kesimi denildiğinde esasen elimizde mevsimlik tarım personelliği üzere bir husus başlığı var. Tabi mevsimlik tarım personelliği Suriyelilerden de evvel Afganlar ve Gürcüler üzere öbür göçmenlerin her vakit istihdama mevzu olduğu bir bölümdü.” tabirlerini kullandı.

“Bir kentin iktisadını göçmenlere bağlayamazsınız”

Tüm bu tablo, göçmen emeğini ülke ve kent ekonomileri için kıymetli bir bahis haline getiriyor. Kamuoyunda bu yanda tartışmalar yaşanırken, göçmen emeğinin en ağır kullanıldığı bölgelerden biri olan Güneydoğu Anadolu’da Güneydoğu Anadolu İhracatçı Birlikleri Koordinatör Lider Fikret Kileci’nin verdiği sayılara nazaran 1 milyonluk işgücünün yüzde 8-10’unu göçmenler temsil ediyor.

Kileci bahisle ilgili şu açıklamaları yaptı: Bir kentin iktisadını göçmenlere bağlayamazsınız. Şu anda Antep’te 500 bin kayıtlı göçmenimiz bulunuyor. Fakat kayıt dışı göç de kelam konusu. Ne yazık ki bunu tespit edemiyoruz. Diyelim ki bu 500 bin kişinin içerisinde 80-100 bin kişi çalışabilecek durumda. Yani 1 milyonluk çalışan kısmın yüzde 8-10’nunu göçmenler temsil ediyor.

“Mersin’deki Suriyeli esnaf çok fazla kayıt dışı personel çalıştırıyor”

Göçmen emeğinin ağır kullanıldığı Mersin’de de kayıt dışı çalışmanın ağır olduğu görülüyor.

Mersin’de esnafın Suriyeli kayıt dışı istihdamdan şikâyet ettiklerini söyleyen Mersin Ticaret ve Sanayi Odası İdare Konseyi Lideri Ayhan Kızıltan, “Kayıt dışı istihdamın haksız rekabet oluşturduğu düşünülüyor. Bu alanda vakit zaman AB’nin fonlarından yararlanarak Suriyelilerin meslek sahibi olmaları ismine eğitimler veriyoruz. Suriyelilerin birçok kayıtlı çalışmak istemiyor zira devletten aldıkları takviyelerin kesilmesini istemiyorlar. Lakin bu da gerçek değil kayıt dışılığı artırıyor.” tabirlerini kullandı.

BENZER KONULAR