‘Çözüm Süreci, Kürtler Arap Baharı’ndan etkilenmesin diye başladı’

AK Parti, 14 Ağustos 2001’de kuruldu. Kurulduktan 15 ay sonra girdiği birinci seçimde yüzde 34,28’lik oy oranıyla birinci parti olarak iktidarı …

20 Ağustos 2021 12 views 0
reklam

AK Parti, 14 Ağustos 2001’de kuruldu. Kurulduktan 15 ay sonra girdiği birinci seçimde yüzde 34,28’lik oy oranıyla birinci parti olarak iktidarı devraldı. 20 yıldır girdiği her seçimde tek başına iktidar olan AK Parti, en çetin imtihanlarını Kürt sorununda verdi. PKK ile ‘silahların gölgesinde’ süren diyaloglar, Abdullah Öcalan ile temaslar, Tahlil Süreci, anadilde eğitim… Kürt problemine tahlil konusunda bilhassa ‘Çözüm Süreci’ sırasında olumlu reaksiyonlar yükselse de gelinen noktada Kürtlere yönelik düşmanca siyasetler yürütüldüğü yorumları daha ağır.

HDP’li Sırrı Sakık, Gelecek Partili İlhami Işık, DEVA Partili Cihan Ülsen ve ‘Doğu Masası’ ile bölgede çalışma yürütmeye başlayan CHP’nin Parti Meclisi Üyesi Nevaf Bilek ile, son 20 yılda Kürt sıkıntısıyla ilgili yürütülen siyasetleri konuştuk.

‘AK PARTİ’NİN KÜRT SIKINTISIYLA BAĞI DERSLERLE DOLU’

İlhami Işık, “Şu anda çok vahim, demokrasinin tümüyle rafa kalktığı, hak ve hukukun nerdeyse yok olduğu bir duruma geldi” dedi.

Gelecek Partili İlhami Işık, AK Parti’nin Kürt sorunuyla münasebetinin derslerle dolu olduğunu söyledi. Işık şöyle konuştu: “AK Parti iktidara gelir gelmez Kürt problemiyle ilgili adımlar atmadı. Avrupa Birliği’ne yönelik çok sesli, demokratikleşme, hak ve özgürlükler üzere telaffuzları lisana getirdi. Lakin Kürt sözü geçmeyen genel bir söylemdi. Öcalan’ın davetiyle PKK, 1999’da Dersim bölgesi hariç bütün güçlerini hudut dışına çekti. 2002’de ise PKK kendisini feshederek ismini değiştirdi. Buna karşın AK Parti hükümetinde adımları bırakın, Kürt sözü bile geçmedi. Bölgedeki istikrarlar değişince 1 Haziran 2004’te PKK silahlı gayrete başlama kararı aldı. Ondan sonra AK Parti Kürt problemiyle ilgili kimi görüşmeler yaparak bir nabız yoklamasına gitti. Birkaç gün sonra 8 Haziran da Leyla Zana hür bırakıldı. PKK, Türkiye’de atılmayan adımları nedeniyle legal arayışa girdi. ‘Biz kendimizi fesh ettik, bütün silahlı güçlerimizi çektik. Şiddet yok ancak devlet adım atmıyor’ diyordu. Yumuşak hava 2005-2006’da biraz ivme kazandı. Ankara’da Sabri Ok ve Ahmet Türk ile yapılan görüşmelerle Oslo’nun altyapısı oluşturuldu. Bu görüşmelerden sonra AK Parti’nin Kürt problemine yönelik ilgisi artmaya başladı. Ondan sonra Erdoğan, Diyarbakır’da meşhur 2005 konuşmasını yaptı. Görüşmeler önemli manada Kürtler ve Türkiye’deki demokrasi güçleri ortasında yeni bir başlangıç, bir umut, bir şeylerin değişebileceğine olan inancı da tetikledi. Oslo, devletin PKK yöneticileriyle yıllar süren direkt görüşmeleriydi” dedi.

ARAP BAHARI’NIN TÜRKİYE’DE KÜRT PROBLEMİNİ NASIL ETKİLEDİ?

AK Parti’nin Kürtleri sakinleştirme siyasetini yürüttüğünü belirten Işık, kelamlarına şöyle devam etti: “Ulusalcı kesim de önemli manada mevcut iktidardan rahatsızdı. Cumhuriyet mitingleri, ‘ordu göreve’ davetleri ve AK Parti’nin kapatılma davaları at başı gidiyordu. İçerde hem iktidar hengamesi sürüyordu hem de AK Parti Kürtleri sakin tutma siyaseti yürütüyordu. 2005’te meşhur konuşmasını yapan Erdoğan, Oslo görüşmeleri devam ederken, “Çocuk da olsa, bayan da olsa benim güvenlik güçlerim müdahale eder’ diyebilen bir Erdoğan vardı. 2009’un nisan ayında bir ateşkes ilanı oldu. Lakin bir gün sonra KCK operasyonlarıyla Kürtlerin bütün siyasi takımları plastik kelepçelerle gözaltına alınıp tutuklandı. Erdoğan’ın tıpkı yıllarda Hakkari’de ‘Ya sev ya terk et’ cümlesini kullandı. Tüm bunlara karşın Kürt sıkıntısı ile ilgili atılan adımlar rölantiye girdi. İmralı görüşmeleri başladı. Tahlil Süreci’ne Arap Baharı’nın Kürt sıkıntısına yansımasını önlemek, Suriye’de olan bir durumun Türkiye’de olmasını engellemek ismine başvuruldu. Zira Rojava’da bir idare oluştu. Tahlil Süreci, Kürt problemini çözmeliyim iradesinden fazla, bu sıkıntı çözülmese Arap Baharı’nın gibisi Türkiye’de yaşanacak tasasından dolayı başladı. O denli olunca da yürüme talihi da olmadı. Bölgede çok farklı gelişmeler oldu. IŞİD üzere dünyanın en yırtıcı örgütü kuruldu, İran tıpkı ay içerisinde Suriye’ye girdi. Bu türlü bir tablo karşısında (IŞİD’e karşı) silahın yasal hale gelen bir vakitte, devlet PKK’yi silahtan arındırmak için hiç kimsenin yapmadığı kadar görüşmeler yaptı. Akil Beşerler heyetini kurdular, Meclis’te bunun siyasetini yaptılar. Fakat sürdürülme talihi yoktu. İki nedenle yoktu. Birincisi mevcut iktidar Kürt sorununu çözme iradesini değil, şiddetten arındırmayı içselleştirmişti. İkincisi Türkiye devletinin Kürtlere bakışı, bölge devletlerinin kat be kat gerisinde bir durumda. Rojava’da, Irak’ta bir Kürdistan var. İran’da Kürdistan Eyaleti var. Türkiye buna benzeri siyasal tanımlamaların çok gerisinde. AK Parti de bunu aşamadı.”

‘ŞU ANDA ÇOK VAHİM, DEMOKRASİNİN TÜMÜYLE RAFA KALKTIĞI BİR DURUMA GELDİ’

“Kürt siyaseti, Türkiye’deki demokratik gelişme cephesini tıpkı iktidar üzere saç ayaklarına oturmaktan çok bölgedeki duruma nazaran konum aldı. 7 Haziran’da birinci kez Kürtleri temsilen bir parti barajı aştı. Türkiye’nin her yerinden oy aldı. Yüzden fazla belediye aldı. Fakat bir hendek sorununun oluşmamasının iradesini gösteremedi. Başka yandan da ‘Seni lider yaptırmayacağız’ diye bir hal bir duruşa dönüştü. O denli olunca da mevcut iktidarın bütün alanları daraldı. İktidar demokratlarla kavgalıydı, Cemaat darbe yapmaya kalktı, Kürtler de hendek olayı vardı. Bu fırsattan istifade eden Devlet Bahçeli’nin iteklemesiyle rafa kaldırılmış olan başkanlık sistemi hayat buldu. Şu anda çok vahim, demokrasinin tümüyle rafa kalktığı, hak ve hukukun nerdeyse yok olduğu bir duruma geldi.”

“Erdoğan’ın Kürtlerle tekrar bir diyalog kurması mümkün mü, sizin buna yönelik bir beklentiniz var mı?” sorusuna Işık şu karşılığı verdi: “İçselleştirilmiş bir iradeyle hayır lakin zorunluktan evet. 2 yıl evvelki lokal seçimlerinde bir akademisyeni gönderdiler, İmralı’da görüşme yaptı. Erdoğan ve Devlet Bahçeli de Öcalan’ı savundu. ‘Siz niçin Öcalan’ı dinlemiyorsunuz?’ dediler. Zira mevcut iktidar tabanının büyük kısmını kaybetti. İktisat, adalet ve dış siyaset çok makûs. Bu türlü olunca Kürtler dışında bir seçeneği olmayan bir iktidar var karşımızda. Bunu yapmak mecburiyetinde.”

‘AK PARTİ DE ANKARA’NIN DEHLİZLERİNE TESLİM OLDU’

Sırrı Sakık, “Bugün de biz bu topraklarda demokrasiyi, barışı, hukuku inşa etmek için çok ağır bedeller ödüyoruz” dedi.

HDP’li eski milletvekili ve Muş Belediye Lideri iken vazifeden alınarak yerine kayyım atanan Sırrı Sakık, AK Parti 2002’de kurulurken büyük bir mağduriyet üzerinde siyaset inşa ettiğine vurgu yaptı. “Türkiye’de yaşanan krizlerden kendilerinin de önemli halde etkilendiğini daima lisana getiriyorlardı” diyen Sakık, şöyle devam etti:

“Ama son 20 yıllık süreç içerisinde geldiğimiz noktada kuruluş ideolojisinde nasıl bir makas değişikliği yaptığını gördük. Kurulurken ülkenin temel sıkıntılarını nasıl çözeceğini ve Türkiye ile ilgili ne düşündüklerini bir seçim bildirgesiyle topluma sundular. Fakat bunların hiçbirinin hayat bulmadığını gördük. Hatta kendilerine çok büyük takviye sunan yalnızca AKP tabanı değildi. Daha sol, daha muhafazakar bölümler, liberaller, ‘yetmez fakat evet’ diyenler bile AKP’ye büyük dayanaklar sundular. AKP hiçbir şeyin kaybolmayacağını söylüyordu. ‘Biz Ankara’nın dehlizlerine teslim olmayacağız’ diyorlardı. Roboski’de de o denli diyordu. AKP’nin bugün geldiği noktada, Ankara’nın dehlizlerine teslim olduğu bir süreci daima birlikte yaşıyoruz. Partinin kuruluşundan bugüne kadar yer alan birinci ve ikinci jenerasyonun artık AKP’de olmadığını görüyoruz. Kimler var AKP’de? MHP’nin siyasetleriyle örtüşen yeni bir üçüncü kuşak var. Geçmişten bugüne bütün siyasi partilerin yaptığı üzere onlar da Ankara’ya teslim oldu. Mesela Kürt problemini 2005’te çözeceğim, Diyarbakır’da Kürt sorunu benim meselemdir diyen AKP’nin, ne yazık ki bugün MHP ile farklı bir kanısının olmadığına tanıklık ediyoruz. AKP birinci geldiği periyotlarda yüzü Avrupa’ya dönüktü. Yüzü Türkiye’de mağdurların ve Türkiye’de hakları gasp edilen insanlara dönüktü. Ancak artık sırtını dönmüş. Böylesi bir partinin Türkiye’nin temel meselelerini, Kürt meselesini çözmekle ilgili bir fikrinin olduğunu düşünmüyorum.”

‘OTURUR KONUŞURUZ’

AK Parti’nin Kürt sıkıntısında samimi olmadığını lisana getiren Sakık, şunları söyledi: “Eğer sahiden çözmek üzere bir kanıları olsaydı 2013 ve 2015 yılları ortasında Kürt sorunun tahlili için atılan adımları hayata geçirirdi. Hepimiz çok umutlanarak destekledik. Lakin siyasetin şu boyutu var: Siyaseten kendi iktidarını, kendi alanını genişletmek ismine her şeyi yapabilir. Biz Kürtler meselelerimizin tahlilini istiyoruz. Biz kimseyle düşman değiliz ve sıkıntılarımızı çözmek istiyoruz. AKP’nin kuruluş ideolojisinde Türkiye’nin temel sıkıntılarıyla birinci kurulduğu gün ortaya koyduğu sürecin bugün hayata geçirmesi gerektiğini inanıyoruz. Şayet bunu yapabilecek güçteyse, otururuz, konuşuruz. Ancak şu anda AKP’nin bundan çok uzak olduğunu, MHP ile Türkiye’de inkarcı bir siyasetle siyaseti dizayn ettiğini hepimiz görüyoruz. Bu siyasetten tahlil çıkmaz. 6 yıldır yaşanan bütün zahmetleri bilhassa HDP tabanı ve Kürtler üzerindeki bütün baskıları biliyoruz. Baskı ve şiddet dışında tahlil yolunun olmadığını da görüyoruz. Bunun tahlil olmadığını onlar da biz de biliyoruz. Şayet nitekim bu siyasetlerin bir karşılığı olsaydı, 1990’lı yıllarda kat be kat daha büyüğünü biz yaşadık. Kürt halkı bunlara teslim olmadı. Barış ve demokrasi talebi noktasında iradesini daima ortaya koydu. Bugün de biz bu topraklarda demokrasiyi, barışı, hukuku inşa etmek için çok ağır bedeller ödüyoruz. Bedeli ne olursa olsun, bu topraklarda barışın ve hukukun hayat bulması için bunu ödemeye devam edeceğiz.”

‘AK PARTİ KÜRT SIKINTISINI DE ARAÇSALLAŞTIRDI’

Cihan Ülsen, “Artık Kürtler bu tarihi seyirde ve açığa çıkan siyasal denklemde obje değil özne olacaklarını yüksek sesle lisana getiriyorlar” dedi.

DEVA Partisi Diyarbakır Vilayet Lideri avukat Cihan Ülsen, AK Parti’nin 20 yıllık Kürt sıkıntısındaki seyri seferinin, kuruluş kademesinde ortaya koymuş olduğu 3Y prensibi olan ‘Yoksulluk, Yasaklar ve Yolsuzluk’la birlikte okunması gerektiğini söyledi. “Meseleyi buradan kurmadığınızda ya eksik kıymetlendirme yapmış olursunuz ya da yanılgılı bir yere varmak durumunda kalırsınız” diyen Ülsen, şöyle devam etti:

“Gelinen süreçte açık bir halde şu tespiti yapmak mümkün: AK Parti’nin, Kürt sıkıntısı başlığı altında değerlendirilebilecek rastgele bir söylemi, tavrı, siyaseti, kendisinden evvelki iktidarların yaklaşımından farklı değildir. Burada AK Parti ismine başından beri mütemadiyen devam eden iki ana refleksten bahsedebiliriz. Kürt sıkıntısı üzere can alıcı mevzuyu araçsallaştırmak ve sulandırarak ciddiyetten uzaklaştırmak. AK Parti, kendisine inanan, umut bağlayanlara çözme kelamı verdiği bütün sıkıntılarda olduğu üzere Kürt sıkıntısını de araçsallaştırdı. Seçmenini bir ortada tutmaya, beklenen bir oy kaybını engellemeye yönelik bir araç haline getirdi. Yola çıktığı ve gayret alanı olarak belirlediği 3Y prensibi, 20 yıldan sonra ortaya çıkan tablo tam da bunun aleni resmidir. Yasaklar, yoksulluk ve yolsuzluk her geçen gün artmaya devam ediyor. Burada değerli olan yoksulluk ve yasaklar sorunu ise direkt Kürt sorunu ile ilgilidir. AK Parti Kürtlerden, verebileceğinden fazlasını aldı. Zira kendi savından uzaklaşmak yalnızca kendi varlık alanlarının reddi değil, toplumu da toplumsal beklentileri de parantez içerisine hapsetmiştir.”

‘YAPTIKLARI DOĞRULAR, YANLIŞLARININ SURATINA YETİŞMİYOR’

AK Parti’nin, ‘kalıbının partisi’ olmadığını, ‘alternatif’ bir parti argümanıyla çıkıp, sıradan bir partiye evrilme sürecini toplumun şahitlik ettiğini söyleyen Ülsen, kelamlarını şöyle noktaladı: “AK Parti vaadini yerine getirememiş, savının, -deyim yerinde ise- ‘kalıbının’ partisi olamamıştır. Bu da çok sıkıcı ve bıktırıcı bir halde bize -aksi daima tez edilse de- AK Parti’den evvelki siyasi partilerden bir farkının olmadığını hatırlatıyor. Muazzam bir alternatif olarak çıkan bir partinin sıradan bir partiye evrilme sürecini daima bir arada yaşadık. Yaşanan bu süreç bana daima -ana teması olarak – Dostoyevski’nin Ecinniler’deki kahramanı Şigalyov’a söylettiklerini hatırlatır; ‘kendi savlarımın esiri oldum, vardığım sonuç baştaki temel aldığım fikrin tam tersi.’ 20 yıllık bir iktidar özeti bu aslında. Vurgulamak istediğim ikinci refleks ise AK Parti’nin bir biçimde baş edemediği / etmek istemediği meselelerin tamamını sulandırarak ciddiyetinden uzaklaştırma refleksidir. Kürt probleminde yapılan patinajlar üretilemeyen bir siyasetin son perdesi üzere okunmalı. Bu hal -kabul etmeseler de- AK Parti’nin Kürtler nezdinde bir kredisinin olmadığını göstermesi değerli. Zira artık Kürtler bu tarihi seyirde ve açığa çıkan siyasal denklemde obje değil özne olacaklarını yüksek sesle lisana getiriyorlar. Tahlil süreci şahıslardan ve partilerden değerli bir projeydi… Heba edilen yalnızca bir tahlilden çok insanların ülkenin geleceğine dair umudunun çekip alınmasıydı. Çok yakın bir örnek olarak Cumhurbaşkanının Diyarbakır konuşmasında Diyarbakır cezaevinin kültür merkezi yapılması fikri tam da bu sebepledir. Türkiye Cumhuriyeti tarihine kara bir leke üzere düşen bu cezaevinin hafıza müzesi, utanç müzesi değil de bir kültür merkezi olarak inşası birçok imkanı nasıl heba edildiğini de bize gösteriyor. Keşke her hakikat yapıldığında, akabinde bir yanlış yapılmamış olsaydı diyor insan. AK Parti’nin mukadderatı bu maalesef; yaptıkları doğrular yanlışlarının suratına yetişemiyor… Türkiye’nin umutla inşa edilmiş heyacana ve kıssası olan bir gelecek tahayyülüne gereksinimi var. AK Parti’nin bu 20 yıllık Kürt sıkıntısına dair serencamı bu tahayyülün çok uzağındadır.”

‘AKP HER BEŞ YILDA BİR BİRİLERİNİ KULLANDI’

Nevaf Bilek, “AKP’nin içerisindeki beşerler zati MHP’liydi. Zati başlarının gerisinde Kürt düşmanlığı vardı” dedi.

CHP PM Üyesi Nevaf Bilek, Tahlil Süreci’nin siyasi bir perspektif içerisinde konuşulduğunu belirleterek, şunları söyledi: “Kürtlerin temsilcisi yalnızca PKK değil. Kürtlerin temsilcisi olarak bölgede KDP’liler ve Kürt sol fraksiyonlar da vardı. Sayın Erdoğan Kürt problemini çözmek isterse genel bir perspektif içinde çözmesi gerekiyor. Kürt sorunu, PKK ve HDP’nin yönlendirdiği oyları kendi siyasi partisine kanalize etmeydi. Başta da sorunun bu biçimde çözülmeyeceğini biliyordum. HDP bölgede yüzde 75-80’ine hitap eden bir siyasi parti. Kürt sorunu konuşulduğunda Suriye, İran, Irak ve Türkiye’deki Kürtleri farklı tutamazsınız. Kendi lisanlarını konuşmak, özgürce kanılarını tabir edebilmek, kendi okullarında okumak, kendi kültürlerini yaşamak istiyor. Türkiye’deki hiçbir Kürt vatandaşın başka bir devlet niyeti yok. Türkiye’de 20 milyon Kürt yaşıyorsa kesinlikle ortalarında yüzde 3’ü istiyor olabilir. Ben şahsen devletin üniter yapısının korunması kaydıyla Kürtlerin lisanlarını, kültürlerini, siyasi manada temsil edinme hakkına sahip olmasını isterim. AKP birinci geldiği vakit yolsuzluk, yoksulluk ve yasaklarla uğraş edeceğini söyledi. Türkiye’nin geldiği noktaya bakın, sıfır. Türkiye Cumhuriyeti’nde her periyot birilerinin sırtından birileri bir yere geldiyse, AKP’de 20 yıllık süreçte her beş yılda bir birilerini kullandı. AKP, 2002’de Avrupa Birliği’ni, 2010’da liberal demokratları, ‘yetmez fakat evet’ diyenleri kullandı. 2015’e geldiğinde yıllarca birlikte olan Fetullahçıları kullandı. 2020’de ise mafyayı kullandı. Fakat mafyanın da bir raconu var. Kimse kimsenin çiftliğine giremez.”

‘KÜRTLER MHP’Yİ YILLARDIR TANIYOR’

AK Parti’nin Kürt sıkıntısını çözme üzere bir kaygısı olmadığını, şayet Kürt sorunu çözmek istenirse herkese gidilmesi gerektiğini vurgulayan Bilek, şöyle devam etti:

“Bölgedeki inanç temsilcilerine, bölgedeki ağalara ve muhtarlara gidilmesi gerekir. AKP’nin içerisindeki beşerler esasen MHP’liydi. Zati başlarının gerisinde Kürt düşmanlığı vardı. MHP bir orta CHP ile de bir arada yürüdü. Biz MHP’yi artık tanımıyoruz. Kürtler MHP’yi yıllardır tanıyor. Kürtler 2015’te Bahçeli’nin ‘taş üstünde taş, baş üstünde baş kalmasın’ dediğini unutmuyor. Artık Tayyip Beyefendi gelmiş ‘Diyarbakır Cezaevini müze yapacağım’ diyor. Millet bunları unutmuyor. O evre bitti. HDP seçmeni de evrildi. Kürtler artık bölgede neyin ne olduğunu, kiminle birlikte yürüyeceğini, kiminle yürünmeyeceğini, kiminle şu ana kadar yüründüğünde ziyana uğradığını biliyor. Ben Eruhluyum. Çimencik ilçesinde bugün en az 50 tane yüksekokul mezunu var. Hekimi, mühendisi, öğretmeni var. Hiçbir siyasi parti artık Kürtleri kandıramaz. Siz kestirim edebiliyor muydunuz İstanbul seçimlerinde Abdullah Öcalan buyruk verecek Kürtler karşı çıkmayacak. Fakat Kürtler karşı çıktı. Kürtler hiçbir partinin malı değil. Eski dönem bitti.”

BENZER KONULAR