Dünya Hali: Absürt ve samimi mahalle vol bilmem kaç

TRT’nin buram buram “samimiyet” kokan ve ölçüsüz bir naiflik vaat eden yeni dizisi “Dünya Hali”, geçtiğimiz haftalarda ekrana geldi. Birinci dört …

22 Ağustos 2021 33 views 0
reklam

TRT’nin buram buram “samimiyet” kokan ve ölçüsüz bir naiflik vaat eden yeni dizisi “Dünya Hali”, geçtiğimiz haftalarda ekrana geldi. Birinci dört kısmı yayınlanan diziyi “Tutunamayanlar”da olduğu üzere tekrar Osman Nail Doğan ve Murad Zaloğlu birlikte yönetiyorlar. Dedesinin vasiyetini yerine getirmek isteyen iyiliksever, dürüstlük timsali Sinan’ın ömrünü mevzu alan dizi, dostluk, aile ve aşk üzere temalar üzerinden bağlantıları yorumluyor. Çağımızın hırtlığı ve çürümüşlüğünü, yani bir bakıma çağa ayak uydurma halini bir ayak direme ile karşılayan “iyi beşerler tükenmedi” telaffuzunu “dünya böylelerinin yüzü suyu hürmetine dönüyor” evresine sıçratarak politik bir kuyu açmaya niyetleniyor da diyebiliriz.

Dizinin, lisanımızda artık tüy bitiren ve günün sonunda yazıp yazacağımızı ağdalı söyleyişlere mahkum edip büyük büyük kelamlar ettiren “kültürel iktidar” sıkıntısından bağımsız ele alınamayacağı açık. Buraya döneceğim fakat evvel okura konfor sağlamak için mevzuyu kısaca aktarıp karakter ve alakaları tanıtmaktan yanayım.

DÜNYA HALİ Mİ KARAMBOL HALİ Mİ?

Eray ve Murat Kaman Kardeşler’in başı çektiği bir takımın kaleminden çıkan senaryosuyla “Dünya Hali” komedimizin genel eğilimini yansıtıyor. Hikayenin geriye çekilip, gülünç an ve olayların öne çıktığı öte yandan durumlar, karakter ve bağlantıların uzun mühlet birbirine bağlanmaya çalışıldığı, bazen bu bağlama işinin büsbütün seyirciye bırakıldığı bir karambol hali… Yazının konusu karambolümüzdeyse Sinan (Caner Şahin) iki yıl önce kaybettiği dedesinin vasiyetini yerine getirmeye çalışan pak kalpli bir gençtir. Dünyaya nazaran fazla yeterlidir, dalavere çeviremediğinden hiçbir işte kalıcı olmaz. Zıpır kız kardeşi Zeynep (Selin Hasar) ve Zihni Hudut projeleri peşinde koşan babası (Şehsuvar Aktaş) ile tıpkı konutu paylaşmaktadır. Çocukluk arkadaşı Azim (Ozan Çelik), problemlere her daim “yıkıcı” bir bakış açısıyla yaklaşan Yüksel (Mert Denizmen) ve dedesinin eski toprak tayfası Sinan’ın hayatını doldurup günlerini şenlendirmektedir.

Sinan birçok diğer şey üzere karşısına çıkana dek aşkın eksiğini duymaz. O, karşı cinse sırf dedesinin vasiyetini yerine getirmek için ilgi göstermektedir. Vasiyete nazaran, erken kalkan, eskiye bedel veren ve bal porsuğuna benzeyen bir kız bulup evlenecektir. Bu türlü birini bulması, hele bu dönemde hiç kolay değildir. Flashback’lerle Sinan’ın talip olduğu bayanları izler, kusurlarını görürüz. Erken kalkan yol almak bir yana karakola imza vermeye gidiyordur, bal porsuğuna benzeyenin yalnızca yüzü andırıyordur hayvanı, anlaşılan huyu suyu tutmuyordur. Eskiye bedel vermesi beklenenin eski sevgilisiyse çapkın Azim çıkmıştır! Bu karamsar havayı dağıtan bir olay, dahası bir mucize yaşanır ve Sinan bir gün anket yaparken Taksim Meydanı’nda bir hoşa vuruluverir. İsmini ve mesleğini sonradan öğreneceği bu bayanın peşine düşer, anket mazeretiyle dedesinin kıstaslarını karşılayıp karşılamadığını öğrenmeye çalışır. Bayan, saçma sorular karşısında yılınca uzaklaşıp kaybolur fakat yazgı ağlarını örer ve yolları beklenmedik bir yerde, adliye koridorlarında kesişir. Sinan silah zoruyla mafya Vural’a (Hakan Emre Ünal) yalancı şahitlik yapacaktır. Onu Vural’a bulaştıran da elbette tatlı bela Azim’dir. “Gizemli kadın” ise Kıvılcım (Pelin Abay) isminde aileden varlıklı, idealist, hani biraz da şaşkınca bir avukattır ve karşı tarafı savunmaktadır. Vural ile tartıştığı sıra kendini bal porsuğuna benzeterek son kriteri de karşılayan Kıvılcım, Sinan’ın hayallerini süslemeye başlar. Ancak küçük bir sorun daha vardır. Vural da kendisini başa taktığı adalet savaşından etkilenip adeta şehvet devşirdiği bu hukuk insanına aşıktır!

Dizinin hikayesini Sinan’ın iş yerine ve Vural’ın adamlarına değinerek noktalamak istiyorum. Sinan, hiçbir işte dikiş tutturamadığından bir anket şirketinde çalışmaktadır. İşvereni İnanç (Tolga Tekin) inanç vermeyen, istikrarsız bir tiptir. Önüne geleni kovar, aşkını parayla satar, hayatta kazanan ve kelamı geçen (makbul) olmak için her yolu dener. İtimat belirli ki ilerleyen kısımlarda Sinan’ın başına birçok çorap örecek. Mafya Vural ise paranın, toplumsal ilgilerin hatta artık sanatın dahi sanal bir düzleme kaydığı günümüzde bölümünden rahatsız olmuş, tövbe ederek sanal kabadayılık yapmaya karar vermiştir. (Tutunamayanlar’da mafya bu kere tanınan edebiyat mecmualarını mesken tutmuştu) Adamları Kutlucan ve Halis de eski ile yeninin temsilidirler. Kutlucan (Mekin Sezer), zevzek bir gençtir, “değer yargısı” diye bir şeyi muhtemelen hiç duymamıştır. Halis, âlâ makûs kabadayılığın raconuna tabidir, hatta o kadar sahiplenmiştir ki bir sahnede cebinden “mafya sözlüğü” çıkarıp temizlemek sözünün manasını bile düzeltir. Bu ortada bir parantez açarsak Halis rolünde izlediğimiz ve yıldızı “Kolpaçino”da parlayan Hüseyin Elmalıpınar’ı “Kaygısızlar” dizisindeki Kürşat’a (Tevfik İnceoğlu) benzetiyorum. Elmalıpınar, İnceoğlu’na nazaran biraz daha hödük ve bitirim kalıyor lakin ikisi de sağ kol olmanın hakkını veriyorlar.

AK SAKALLI DEDE, ASALI AMCA, KANATLI DAYI YA DA MAHALLEDE KABAK TADI VEREN ABSÜRT!

Diziyi esprileri, olay örgüsü bakımından değerlendirdiğimizde ortada kalıyoruz. Düzgün mi berbat mü karar vermek güç… Daha düzgüne de gidebilir, “Tutunamayanlar” üzere birkaç kısım sonra hikayesini de tüketebilir; bunu vakit gösterecek fakat şu haliyle -elbet TRT’de yayınlanışını bir tarafa bırakıp önyargısız yaklaşırsak- vakit öldürmeye yarayan, seyirciyi yormayan keyifli bir üretim diyebiliriz. Şüphesiz şimdi oturmadığını, karakterlerin istikametini aradığını not düşelim. Dizi ilerledikçe alınan yansılar doğrultusunda eksikler giderilecektir lakin tüm bu müdahaleler dahi olaylar hal yoluna koyulmazsa hiçbir işe yaramayacaktır. Hasılı üstte bahsettiğim o karambol halinin nasıl sonuçlanacağı ehemmiyet taşıyor. Top kimin önünde kalacak mesela? Son dokunuşlar avantaj sağlayacak mı?

DOĞU-BATI KAYNAŞMASI: KANGAL’A COOKİE DEMİŞSİN, O TEKRAR KÖY DERNEĞİNE GİTMİŞ!

“Dünya Hali”nin birinci kısımlarında senaristlerin birkaç parlak esprinin yanı sıra Sivaslılık, şakacı işveren, beyaz yakalının biten şarjı ve hicranı vb. klişelerden ekmek yemeye çalıştığını görüyoruz. Doğrusu “Sivaslılık” sorununu kendileri de Divriğili olan Kaman Kardeşler’in kurcaladığını varsayabiliriz lakin kahvede okey oynayan, otobüse binip memleketi Sivas’a giden Kangal köpeği komik mi yoksa itici mi kestirmek oldukça güç. Şahsen dizinin genelinde olduğu üzere bu ve misal esprilere tam ortada kaldım. “Halay yerinde öldü” üzere söz oyunları da diziye pek oturmuyor. Oturuyor görünüyor lakin oturmuyor. Oturuyor görünmesini sebebi “absürt dizi” konusunun herkesçe oluruna uydurulması. Her gelen bir taş atıyor, bir taş çekiyor ve absürt anlatı giderek Cookie’nin oturduğu okey masasına benziyor! Absürdün mahalle ile bağdaştırılması yapma, kolay tüketilir bir absürt taşıdı gündeme. Artık herkes mahalle bakkalına, kahveye, mevzu komşuya koşuyor ve yeniden herkes ak sakallı dedeye, asalı amcaya, kanatlı dayıya başvuruyor. Münasebetiyle son derece steril, “tuhaf lakin bizden” kategorize edilmiş anlatılar izliyoruz. Halbuki absürdün steril olmak üzere bir telaşı yok. Yanı sıra tuhaflığın kaynağı şahsen “biz” olduğumuzdan “tuhaf ve biz” vurgusuna da muhtaçlık duyulmuyor.

İkinci sorun ise absürdün durumla kurduğu sıkıntılı bağlantı… “Absürt mahallede yahut sıra dışı ailede durumun saçmalığı”na sığınıyor senaristler. Nedir ki absürdü hareketsiz kılıp yastık altına yatırım yaparcasına sevecen bir tuhaflığa gömmek, ister istemez kavram düzensizliği yaratıyor. Absürdün bir biçimde işletilmesi gerekirken iki-üç abuk karakter ve birkaç egzajere ilgiyle iş görülmek isteniyor. “Dünya Hali” de maalesef böylesi bir kolaycılığı benimsemiş ve saçma durum, şirin dejenere bağlar, ters karakterler sınırında ilerlemeye çalışmakta…

KÜLTÜREL İKTİDAR, TEZ KAYBI VE MAHALLEDE ISRAR

Kuşkusuz okura ezber gelebilir, TRT’de yayınlanan her diziye siyasi iktidarın propaganda faaliyeti olarak yaklaşmak… TRT’yi kültürel iktidar çabasının biricik aracı saymak da pek akıl kârı olmayabilir. Aslında ezber sahiplerinin pek kabahati (kabahatimiz) yok, her şey “Leyla ile Mecnun”un TRT’den kovulmasıyla başladı ve TRT-2 atılımıyla devam etti. Yayın hayatına yaklaşık on yıllık bir ortanın akabinde 2019’da dönen TRT-2 “hükümet kültür sanattan bihaber değil” argümanının altını dolduruyordu. Hem bu ülkede sanat yapılacaksa onu da hükümet yapardı! Denerdi en azından! Lakin öbür yandan takımı Seyahat’e karıştığı için final dahi yapmadan bitirilen “Leyla ile Mecnun” (2011-2013) o denli bir yara açtı ki kanalın güldürüleri bir daha toparlayamadı. Hani “türbülansa girdi” desek yeridir. Geçmek bilmeyen sallantıda şiveli Ege güldürülerine ve barışmalı küsüşmeli aile samimiyetine sığınıldı, doğal mahalleye inildi. Tekraren…

“Dünya Hali” de kültürel savın küçülerek sürdüğünü, beklentilerin azalsa bile kaybolmadığını ortaya koyuyor. TRT, yayın siyasetiyle seküler seyirciyi uzaklaştırırken, yılanı deliğinden çıkaracak bir tıp olan güldürüyle kaçan reytingi toplamaya çalışıyor. Burada elbet bir kepçe-çay kaşığı ölçüsü kelam konusu… TRT ağzıyla kuş tutsa önyargıları yıkamayacak. Lakin olur da seyircide bir yılgınlık gelişirse (seyirciyi tüketici kimliğiyle ele alırsak birçok boykotun da aslında “istem dışı” ve örgütsüz kaynaklandığını, uzun ömürlü olmadığını anımsıyoruz) ortalamaya hitap eden, aşikâr bir jargonda ısrar etmeyen güldürüleri talih yakalayabilir. Bu noktada ortalamaya sunulacak düzlemin mahalle samimiyeti olarak belirlendiği anlaşılıyor. Mahalle-samimiyet ekseninde gelişen absürt olaylara demir atılmış. Pekala, bu ısrar sonuç verir mi?

Mahallenin seyircimizde her devir karşılık bulacağını söyleyebiliriz. Ne kadar kutuplaşsak da yeri geldiğinde (bugün artık) hiç tanımadığımız, tahminen tanısak hiç sevmeyeceğimiz komşumuzu dahi sahiplenebiliyoruz. “Biz olmaya” hasreti dinmeyen bir toplumuz. Bu bakımdan mahalle anlatıları da cazibesini koruyacaktır. Buna rağmen TRT’nin mahalleyi araçsallaştırması antipatiye yol açıyor ve “doğru ömür biçimi budur” yargısı maalesef hikayelerin önüne geçiyor. “Leyla ile Mecnun”un farkı mahalle bağlarını öne çıkarmakla birlikte “doğru ömür biçimi” dayatmaması, kaygısını bağıra çağıra anlatmamasıydı. Tıpkı itinaya yeni hikayelerde şahit olamıyor, haliyle taklit hissine kapılıyoruz. İçeceğin çay ile limonatadan, ömür alanının aileden ve toplumsal ortamın mahalleden ibaret olduğu bir dünya projesinin virali haline geliyor TRT güldürüleri… “Mahallede ısrar” giderek “mahallede muhafaza” manasına bürünüyor. “Dünya Hali”, bu ezberi bozar mı? Kolay değil lakin aslında bir servis teklifinde bulunmak gerekirse onu bu ezberi bozmayacağını unutmadan ve beklentiyi yükseltmeden tüketmeliyiz. Tadını daha güzel alabilmek ismine..

BENZER KONULAR