‘Radikal feminist’ olduğu gerekçesiyle işten çıkarılan Cemre Baytok: İşe iade davası açacağım

Gülfer Akkaya Cemre Baytok beş yıldır çalıştığı Boğaziçi Üniversitesi Cinsel Tacizi Tedbire Eğitim ve Dayanak Koordinatörlüğü’ndeki (CİTÖK …

23 Ağustos 2021 15 views 0
reklam

Gülfer Akkaya

Cemre Baytok beş yıldır çalıştığı Boğaziçi Üniversitesi Cinsel Tacizi Tedbire Eğitim ve Dayanak Koordinatörlüğü’ndeki (CİTÖK) işinden çıkartıldı. Evvelki idare pandemi devrinde Kısa Çalışma Ödeneği ile süreci devam ettirirken, kayyım Rektör Melih Bulu 2021 Nisan ayında fiyatsız müsaade kararı verdi. Akabinde rektör yardımcısı Fazıl Başkan Sönmez CİTÖK’e attığı birkaç maille bu işin öbür türlü yürütülmesi gerektiğini ve Baytok’un radikal feminist olduğunu belirterek kendisi ile yollarını ayırdıklarını söyledi.

Koordinatörlüğe yönelik bu müdahalelere karşı Boğaziçi Üniversitesi’nden ve öbür üniversitelerin misal kurumlarından, feminist/kadın hareketinden reaksiyonlar gecikmedi.

İstanbul Sözleşmesi’nden çıkmaya çalışanların Cinsel Tacizi Tedbire Eğitim ve Takviye Koordinatörlüğü üzere kazanılmış alanlar olan üniversitedeki kurumların evvel içini boşaltma, akabinde kapatma uğraşlarından birine bu sefer Boğaziçi Üniversitesi’nde tanıklık ediyoruz.

Koordinatörlüğe müdahalenin de Boğaziçi Üniversitesi’ne yönelik müdahalenin kesimlerinden biri olduğunu belirten Cemre Baytok ile koordinatörlükteki tecrübeleri, koordinatörlüğün kurulma ve çalışma sürecini ve işten atılmasına dek birçok başlığı konuştuk.

Siz Boğaziçi Üniversitesi Cinsel Tacizi Tedbire Eğitim ve Dayanak Koordinatörlüğü’nde (CİTÖK) çalışıyordunuz. Bize birinci olarak bu koordinatörlüğün hedefi ve ne vakit kurulduğu hakkında bilgi verir misiniz?

CİTÖK, kurul olarak 2012’de kuruluyor. 2016’da kurulun tecrübelerine dayanarak, üniversitede cinsel taciz vs. hakkında farkındalık çalışmaları organize edecek ve ilgili bahislerde gelecek müracaatları hakikat halde yönlendirecek tam vakitli bir koordinatöre ve bir ofise muhtaçlık olduğu gerekçesiyle, akademisyenler ve öğrenciler, periyodun rektörü Gülay Barbarosoğlu’nun takviyesiyle CİTÖK Ofisi/Koordinatörlüğü’nü kuruyorlar.

Cemre Baytok

‘ÜNİVERSİTELERİN TOPLUMUN DEĞİŞİP DÖNÜŞMESİNDE ÖNCÜ ROLLERİ VAR’

Üniversitelerde CİTÖK üzere merkezler neden olmalı? Kaç üniversitede bu üslup çalışan ofisler mevcut? Bu koordinatörlükler ortasında uyum var mı?

Üniversiteler, geleceğe dair misyonları olan eğitim kurumları. Toplumun değişip dönüşmesinde öncü rolleri var. Toplumsal cinsiyet eşitsizliğinden kaynaklanan ayrımcı fiillerin, şiddet olaylarının engellenmesinde de bu sebeple sorumlulukları var. CİTÖK üzere üniteler, öncelikle eşitsiz fiiller karşısında sessiz kalınmaması, maruz kalanların muhatap bulacakları bir fizikî yer olması, gerekli düzeneklerin yanlışsız biçimde işletilmesi için elzem. Öte yandan, CİTÖK örneği, bu türlü bir adres olduğunda, özellikle öğrencilerin sık sık danışıp başvurduğu bir yer olduğunu gösterdi. Üniversitelerde, tıpkı rehberlik merkezi, MEDİKO’lar ya da öteki takviye üniteleri üzere, CİTÖK üzere yerlerin olması gerektiği yalnızca benim beş yıllık tecrübemle bile çok görünür durumda. Kaldı ki, Ankara Üniversitesi, Sabancı Üniversitesi, ODTÜ üzere birçok üniversitede on yılı aşkın müddettir bu cins üniteler mevcut. Son yıllarda da bu alanda çalışmak isteyen öğrenci ve akademisyenler ve ünitelerin kuruluşu hızlandı. Şu an otuzun üzerinde bu çeşit ünite yahut merkez bulunuyor ülkede. Bu ünitelerin çalışanları ile bu alanda faaliyet yürüten akademisyen ve çalışanın oluşturduğu CTS İrtibat Ağı var. Bu ağ da on yılı devirdi. Her sene iki sefer düzenlenen çalıştaylarda tecrübe transferi yapılıyor, birlikte çalışma alanları üretiliyor.

Bu uyumun dünyada emsal örnekleri mevcut. Oralarda bu biçim çalışmalar hangi etaplarda?

Dünyadaki örneklerde, bu çeşit üniteler, üniversite idareleri tarafından kurumsal dayanak gören, üniversitenin idari şemasına resmi olarak entegre edilmiş, ofisleri ve çalışanları olan üniteler. Çoklukla ombudsmanlık üzere işleyen, öğrenci yahut başka üniversite mensupları için oluşturulmuş takviye düzeneklerinden bir tanesi olarak kabul görmüş. Hasebiyle da esaslı bir üniversitede bireylerin değişmesi ile bu yapıların ortadan kalkması beklenemez.

‘DÜNYADA TOPLUMSAL CİNSİYET EŞİTLİĞİNİN SAĞLANMASINA DAİR YÜKSELEN BİR TALEP VAR’

CİTÖK başından itibaren nasıl bir yol kat etti, nasıl bir tecrübe elde etti ve akademi, toplum ve feminist çaba açısından baktığınızda ne cins kazanımlar sağlandı?

CİTÖK Ofisi, kurulması ve bilinmeye başlamasıyla başta öğrenciler ile irtibatı sayesinde bu alanda var olan düzeneklerin işlerliğini sağlaması ve cinsel taciz vb. fiillerin önlenmesine dair hakların, yapılabileceklerin bilinmesi açısından oldukça yol kat etti. Beş yıllık tecrübem sonucunda, üniversite üzere kurumsal ve kamusal açıdan toplumda kıymetli bir yer kaplayan ve genç jenerasyonun çoğunlukta olduğu bir yerde toplumsal cinsiyet eşitliğine dair çok fazla soru ve bilgilenme gereksinimi olduğunu deneyimledim. Burada, dünyada ve ülkede yükselen feminist şuurun de çok tesiri var elbette. Toplumsal cinsiyet eşitliğinin sağlanmasına dair yükselen bir talep var ve CİTÖK üzere üniteler de bu açıdan kritik değerde.

Ofisin açılması üniversitede cinsel şiddetle gayrette kazanımlar sağladı mı? Bu mevzuda yeni bir durum yarattı mı?

Az evvel buna değinmeye çalıştım lakin, temel olarak bu alandaki sessizliği kırmak ve sıkıntıya kurumsal bir karşılık üretmenin en değerli kazanım olduğunu söyleyebilirim.

2016 yılından 2021 yılı nisan ayına dek kurulun koordinatörlüğünü yürütüyordunuz. Bu süreçte üniversitede rastgele bir sıkıntılarla karşılaştınız mı? Nasıl bir ortamda çalışıyordunuz? Koordinatörlüğün üniversite için nasıl bir manası vardı?

YÖK 2015’te tüm üniversitelere Toplumsal Cinsiyet Eşitliği Tavır Dokümanı göndermişti. Bu dokümanda bu tıp üniteler ve bu alandaki faaliyetler teşvik ediliyordu. O yüzden 2016, 2021’e kıyasla bu alandaki çalışmaların farklı bölümlerce de desteklendiği bir periyottu. Lakin üniversiteler de toplumun bir kesimi olduğu için bu türlü bir ünitenin elzemliğini destekleyenler kadar bu çalışmaları azımsayanlar yahut dirençle karşılayanlar da (akademisyenler de dahil olmak üzere) elbette oldu. Bir evvelki idareden kurumsal dayanak almakta zorlandık. Koordinatörün konumunun teminatlı bir durum olmasını tekraren talep ettik, maalesef olmadı. Bu da Melih Bulu idaresinin teminatsız bir durumu birinci amaçlarından biri haline getirmesini kolaylaştırdı. Tekrar de alışılmış ki belirtmem gerekir ki, öğrenciler ve akademisyenlerin birden fazla için CİTÖK tecrübesine sahip çıkılan ve vazgeçilemez görülen bir yapı.

‘REKTÖR YARDIMCISI ‘RADİKAL FEMİNİST’ OLDUĞUM TESPİTİYLE YOLLARINI AYIRDIKLARINI BELİRTTİ’

İşinize neden ve nasıl son verildi? Basına yansıyan evvel Boğaziçi Üniversitesi’ne atanan kayyım Rektör Melin Bulu fiyatsız müsaadeye çıkartılmanızı istedi. Akabinde Fazıl Başkan Sönmez tarafından “cinsel tacizi önlemenin tam vakitli mesai gerektirmediği” mazeretiyle işten çıkarıldığınız formunda. Bu türlü mi oldu?

Pandemi başlayınca evvelki idare devrinde evvel Kısa Çalışma Ödeneği’ne maaşım bağlandı. Nisan 2021’de ise atanan Melih Bulu idaresi beni fiyatsız müsaadeye çıkardı ve dahası rektör yardımcısı, CİTÖK’ün kurumsal randevu ve takviye mailini benden alarak kendi sekreterine verdi. Mayısta rektör yardımcısı Fazıl Lider Sönmez CİTÖK’e attığı birkaç mailde bu işin öteki türlü yürütülmesi gerektiğini, aklında yarı vakitli klinik psikolog çalıştırmak olduğunu ve benim ile “radikal feminist” olduğum ve “ifşa, dışlama ve linçi disiplin süreçlerine alternatif legal bir formül olarak gördüğüm” tespitlerine dayanarak “yollarını ayırdığını” belirtiyor. Bundan iki ay sonra, temmuz sonunda ise, bu alanda “tam vakitli mesaiye muhtaçlık olmadığı” münasebeti ile işten çıkarıldım.

Cinsel tacizi önlemenin tam vakitli mesai gerektirmemesi ne demek sizce?

En kolay sözle, bu işi profesyonel ve kurumsal bir iş olarak tanımamak demek. Dahası, CİTÖK’ün on yıla yakın tecrübesini de saymamak demek. Nihayetinde, bu alanda emeği olan onlarca insan, yıllar evvel, bu ofisin kurulması ve tam vakitli bir koordinatörün çalışması gerektiğinde ve çalışma prensiplerinde hemfikir olmuştu. Bunun alandaki tecrübeye dayalı ve uzmanlık içeren bir karar olduğu da CİTÖK Ofisi’nin model alınan bir yer haline gelmesinden de anlaşılabilir.

CİTÖK’ü vaktin rektörü Gülay Barbarosoğlu gereksinim var diye kurmuş, artık ise iki erkek muhtaçlık yok diyerek adım adım etkisizleştirmiş. Bunu nasıl değerlendiriyorsunuz?

Tesadüf olmadığı açık. Gülay Barbarosoğlu o devir, hem komitenin tecrübelerine ilgi göstermiş ve hak vermiş hem de milletlerarası örnekleri takip ederek bu türlü bir ofisin gerekli olduğuna karar vermişti. Atanan Melih Bulu idaresi ise CİTÖK’e sormadan ve üniversite bileşenlerine müracaattan ofisi işlevsizleştirmeyi benimsedi.

Üniversite bu hususta bir şey yaptı mı? Üniversitedeki benzeri üniteler bu mevzuda tutum aldılar mı?

Boğaziçi Üniversitesi’nin ocak ayından beri içinde bulunduğu sürecin bir modülü bu gelişmeler. O yüzden elbette öğrenciler ve akademisyenler bu ofise sahip çıkarak aksiyon ve açıklamalar yaptılar, idareye itirazlarını tekraren ilettiler. Feministlerin dayanışma hareketleri aslında basına yansıdı.

CİTÖK şu anda faal mi?

Komite faal ve süreci takip ediyor. CİTÖK’ün kurumsal ve randevular için kullanılan mail adresi de kurula iade edildi.

İşten çıkartılırken yasal haklarınızı alabildiniz mi? Şu an talepleriniz nelerdir?

Mukavelemi feshettikleri için tazminatımı ödediler. İşe iade davası açacağım.

Her ne kadar yasal olarak süreç tamamlanmadıysa da Cumhurbaşkanı Erdoğan hukuksuz bir biçimde “İstanbul Sözleşmesi’nden çıktık” demişti. İktidar tarafından bilhassa son yıllarda bayanların kazanımları budanmaya çalışılmakta. Boğaziçi Üniversitesi’nde işinizden olmanızın kayyım Rektör Bulu vaktinde olması da tekrar tıpkı siyasetin devamı olabilir mi? İstanbul Sözleşmesi’nden çıkılmaya çalışılması ile CİTÖK’te tam vakitli çalışmaya gereksinim yok denmesi ortasında sizce de bu türlü bir bağlantı kurulabilir mi?

İstanbul Sözleşmesi’nden çıkıldığı bu bağlam elbette CİTÖK Ofisi’nin başına gelenleri de açıklıyor. Lakin bugün üniversitelerde bu cins üniteler milletlerarası akademik endekslerde en yüksek puanları getiren yerlerden. Bu, idareler tarafından da biliniyor. Bu sebeple, bu ofis de yılların kazanımları sonucu şekillenen tecrübeden ve buna taban olan feminist perspektiften arındırılarak sürdürülmeye çalışılıyor.

Kayyım Rektör Bulu nihayet vazifesinden alındı. Ofisin yine faal çalışmaya başlaması mümkün mü? Bunun için kimler, neler yapılmalı?

Ofisin hak ettiği halde yine çalışabilmesi için ofise sahip çıkılmaya devam edilmesi gerekiyor. Bunun için de hem komitenin çalışmalarını sürdürmesine hem de tüm üniversite mensuplarının dayanağına gereksinim var.

Uyumun fiilen kapatılmasının üniversiteye nasıl bir tesiri olur?

Daha evvel belirttiğim üzere, CİTÖK Ofisi tecrübesi üniversite içinde, üniversiteler ortasında ve sivil toplumda konuşulan, paylaşılan, örnek alınan bir tecrübe olmuştu. Güzel çalışan, üretmek isteyen, amaçları olan bir yerin kapatılması üniversite açısından elbette çok büyük bir kayıp.

Kendinizi nasıl hissediyorsunuz?

Yılların tecrübesinin bir iki kişinin doruktan kararıyla ortadan kaldırılması kabul edilebilir bir şey değil elbette. Fakat bu alanda kat edilen yol o kadar fazla ki, bunu ortadan kaldırmak mümkün değil. Özellikle şiddetin önlenmesi ve eşitliğin sağlanması için gayret eden kesitlerin yan yana gelip bu istikamette çalışmalarını yürütmeye devam edecekleri de bu yüzden aşikar.

BENZER KONULAR