ABD’de yazılan doktora tezi Türkiye’de reddedildi… Gerekçe: Sert eleştiri, kışkırtıcı

ABD’deki, New York Eyalet Üniversitesi’ne (State University of New York-SUNY) bağlı Binghamton Üniversitesi (SUNY) Toplumsal Bilimler Alanında …

31 Ağustos 2021 20 views 0
reklam

ABD’deki, New York Eyalet Üniversitesi’ne (State University of New York-SUNY) bağlı Binghamton Üniversitesi (SUNY) Toplumsal Bilimler Alanında doktora yapan Mehmet Baki Deniz’in tezi Üniversiteler Ortası Şura Başkanlığı tarafından kabul görülmedi. ‘1980-2008 Ortasında Türkiye’yi Kim Yönetiyor? Sermaye Gücü ve Otoriter Popülizmin Yükselişi’ başlıklı tezin reddedilme münasebeti ise ‘sert üslup, kışkırtıcı söz ve sert eleştiri’. Heyetin bu kararı ise Danıştay’a taşındı.

MÜNASEBET İÇERİK VE BAŞLIK

Doktora tezi reddedilen Deniz, Sabancı Üniversitesi Bilgisayar Bilimi ve Mühendisliği alanında Lisans kısmından mezun oldu. Yüksek lisansını Boğaziçi Üniversitesi Atatürk Çağdaş Türkiye Tarihi Enstitüsü’nde tamamlayan akademisyen, doktora eğitimine ise Amerika Birleşik Devletleri’nde bulunan ve YÖK tarafından tanınan Binghamton Üniversitesi’nde toplumsal bilimler alanında devam etti. Akademisyen, Aralık 2019’da ‘1980-2008 Ortasında Türkiye’yi Kim Yönetiyor? Sermaye Gücü ve Otoriter Popülizmin Yükselişi’ isimli doktora tezini tamamladı. Tezini tamamladıktan sonra akademisyen, doktora denklik başvurusu için Türkiye’de doçentlik kelamlı imtihanını yapan ve doçentlik imtihanı heyetini oluşturan bir kurum olan Üniversiteler Ortası Şura Başkanlığı’na müracaatta bulundu. Heyet, ‘sert tenkitler barındırdığı kışkırtıcı olması ve üslup’ üzere münasebetlerle tezi reddetti.

Şura tezin reddedilmesiyle ilgili, yurtdışında alınan doktora, sanatta yeterlik, doçentlik, profesörlük unvanlarının kıymetlendirilmesine ait metot ve temelleri belirleyen 6. Unsur. 2. Fıkra kararını hatırlattı: “Doktora yapılan ülke, doktora tez konusu ve içeriği, doktora periyodunda ders alınıp alınmadığı üzere her bir müracaatın kendine mahsus kuralları, değerlendirilebileceği…”

DANIŞTAY’A MÜRACAAT

Avukat Mehmet Sepin, müvekkilinin tezinin bu münasebetlerle reddedilmesini Danıştay 8. Yönetim Mahkemesi’ne taşıdı. Sepin, yaptığı müracaatta ‘doktora yapılan ülke, doktora tez konusu ve içeriği’ kararının Anayasa’nın 130’ncı unsuruna karşıt olduğunu belirtti. “Öğretim üyeleri ve yardımcıları serbestçe her türlü bilimsel araştırma ve yayında bulunabilir” diyen Sepin, üniversitelerin özerk bir yapı olduğunu hatırlattı. Yapılan müracaatta lisansüstü eğitimindeki tezlerin konusu ve içeriğinin belirlenmesinde üniversitelerin takdir hakkına sahip olduğu belirtildi.

Tezin reddedilmesiyle ilgili Danıştay’a yapılan müracaatta şu sözler yer aldı: “Anayasamızın 42. Unsurunda Tahsil hakkının kapsamı kanunla tespit edilir ve düzenlenir kararı yer almakta. Üniversitelerarası Kurul’un 20 Ocak 2021 Tarihli ve 251 sayılı toplantısındaki değişiklik sonucu Yurtdışında Alınan Doktora, Sanatta Yeterlik, Doçentlik, Profesörlük Unvanlarının Kıymetlendirilmesine Ait Adap ve Esaslar’a eklenen 6. Husus. 2. Fıkra kararı olan ‘doktora tez konusu ve içeriği’ halinde düzenleme insanların doktora eğitimine ait kıymetli ve muğlak bir sınırlama getirmiştir. Lakin bu sınırlama kanunla değil, normlar hiyerarşisindeki statüsü gereği idari bir genel düzenleyici süreçle getirilmiştir.”

‘HUKUKİ GÜVENLİK PRENSİPLERİNE AYKIRI’

Ayrıyeten müracaatta bu durumun söz özgürlüğüne, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi’ne muhalif olduğu tabir edildi. Sepin kelam konusu olayla ilgili şunları söyledi: “Yurt dışından alınan doktora diplomalarının denklik incelemesinde temel alınan mevzuat olan, Yurtdışında Alınan Doktora, Sanatta Yeterlik, Doçentlik, Profesörlük Unvanlarının Kıymetlendirilmesine Ait Adap ve Temeller 6. Unsur. 2. Fıkra hükmü’nde yer alan ” …doktora tez konusu ve içeriği…” biçimindeki ölçüt öncelikle yönetim hukukunun temel prensiplerinden olan, tüzel bellilik ve hukuksal güvenlik unsurlarına terstir. Zira tez konusunun içeriğinin neden ve neye nazaran bir değerlendirmeye olağan tutulacağı bariz değildir. Ayrıyeten, ‘doktora tez konusu ve içeriği’ halindeki bir düzenleme ve denetleme, Anayasamızın 130. Hususunda yer alan akademinin özerkliği ve özgürlüğü unsuruna de görüşümüzce muhalif. Bir akademik tezin, konusu ve içeriği birebir vakitte söz özgürlüğü ile de ilgili. Bir tez konusu ve içeriği, idareyi ve siyasetçileri akademik bir tespit yapmak maksadıyla eleştirir tabirler kullanılması tabir özgürlüğü kapsamında değerlendirilmeli. Hakikaten, Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi Kararlarından Castells vs. İspanya, p.43 , Obershlic vs. Avusturya, kararlarında da vurgulandığı üzere sırf akademik alanda değil genel olarak, yönetim ve siyasetçiler kamusal alanda, olağan şahıslara oranda daha sertçe tenkitlere maruz kalmasını söz özgürlüğü kapsamında değerlendirilmekte. Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi, Şık vs. Türkiye, Mehmet Hasan Altan vs. Türkiye, Handyside vs. Birleşik Krallık üzere kararlarında bahsettiği üzere, şayet bir niyet ağır şiddet içermiyor yahut şiddete teşvik etmiyorsa, tenkitlerin bırakın akademik bir durum değerlendirmesi olarak kullanılmasını, sert bir üslupta kullanılan tabirler olsa bile olsa bunları müsamaha ve açık fikirlilik gereği sonlandırılmaması görüşündedir.”

‘TEZ AKADEMİK TESPİTLER İÇERMEKTE’

Müracaatta son olarak şu tabirler yer aldı: “Kamuoyu tarafından tartışılan yahut kamu faydasını ilgilendiren hususlarda, politik tartışmalarda, bilhassa iktidarda olan politikleri yahut kamu otoritesine yapılmış saldırgan, sert tabirler, kışkırtıcı tabirler içeren tenkitlerin yapılması AİHM tarafından demokratik bir toplumda gereklilik tarafından incelemesi yapılmakta ve bu sözlerin kamuoyunda yer almasının bireylerin bilgi edinme ve fikir oluşumuna katkısı sebebiyle toplum için değerli olmasından ötürü tolerans gösterilmesi gereken kanılar olarak nitelemekte. Belirttiğimiz üzere kelam konusu tez bırakın sert üslup, kışkırtıcı tabir yahut sert tenkitleri yalnızca akademik olarak durup tespitlerini içermekte.”

BENZER KONULAR