Afganistan ekonomisi çöküşün eşiğinde

Dış yardımlara dayalı Afganistan iktisadının Taliban idaresiyle büyük bir krize girmesi bekleniyor. Yalnızca birkaç hafta içinde besin …

31 Ağustos 2021 14 views 0
reklam

Dış yardımlara dayalı Afganistan iktisadının Taliban idaresiyle büyük bir krize girmesi bekleniyor. Yalnızca birkaç hafta içinde besin fiyatlarında sert yükseliş, maaşların ödenmemesi ve nakit yokluğu meseleleri baş göstermeye başladı. Taliban, bankalardan para çekmeyi 200 dolar ile sınırladı. Birçok temel eserde iki kata varan fiyat artışı yaşandı.

ABD’nin 20 yıllık askeri varlığını sonlandırmasıyla ülkede tam denetimi sağlayan Taliban, milletlerarası toplumla uyumlu çalışma kelamı verse de şimdiden birçok dış yardım kesildi. Bu durum halihazırda kırılgan olan Afganistan iktisadının önündeki en büyük zorluklarından biri olarak öne çıkıyor.

Dış yardımlar kesildi

Dünya Bankası raporuna nazaran Afganistan bütçesinin dörtte üçü dış yardımlar tarafından finanse ediliyor. Dış yardımların toplamı 22 milyar dolarlık Afganistan iktisadının yüzde 40’ına muadil. Dış yardımların Taliban periyodunda devam etmeyeceğine kesin gözüyle bakılıyor.

Halihazırda Biden idaresi Afganistan Merkez Bankası’nın 9,5 milyar dolarlık varlığını dondurdu. Avrupa hükümetleri kalkınma yardımlarını askıya aldığını duyurdu. IMF de ülkenin SDR imkanlarına erişme hakkını iptal etti. Birçok Batılı ülke Taliban idaresindeki Afganistan’a yaptırım daveti yaptı.

İktisadı yüzde 20 küçülebilir

Fitch Solutions’tan Anwita Basu, Afganistan iktisadının önümüzdeki iki yılda yüzde 10 ila 20 küçülmesini bekliyor. Basu, ayrıyeten kurdaki kıymet kaybının sürmesi durumunda hiperenflasyonun da gerçekleşebileceği konusunda uyardı.

Bilhassa besin fiyatlarındaki artış BM Dünya Besin Programı raporuna nazaran 14 milyon insanın yetersiz beslendiğini ülkede insani bir krize yol açabilir.

Çin’in niyeti var fakat adımı yok

Analistler, Batılı ülkelerin yokluğunda Çin’in boşluğu doldurabileceğini belirtiyor. Çin’den bir müddettir Afganistan’ın 1 ila 3 trilyon dolar seviyesinde olan maden varlıklarına yönelik yatırım açıklamaları yapılıyor. Bununla birlikte birkaç yıldır lisana getirilen bu niyete karşılık şimdi kayda paha bir gelişme gözlenmedi.

Takım eksikliği problem yaratacak

Afganistan’ın önümüzdeki devirde karşılaşacağı bir diğer değerli sorun takım meşakkati olacak. Son 20 yılda Afganistan idaresinde olan yetişmiş kısmın büyük kısmının ülkeyi terk ettiği varsayım ediliyor.

Taliban şimdiye kadar uyuşturucu ticareti, yasa dışı madencilik ve takviyelerle yıllık yaklaşık bir milyar dolarlık bütçe yönetiyordu. Lakin örgütün elinde ülke iktisadını yönetecek takımların bulunmadığı iddia ediliyor.

BENZER KONULAR