18 ay sonra okullar açıldı: Türkçe bilmeyen Kürt çocuklar için her şey daha zor

Mart 2020 tarihinden beri kapalı olan okullar, 18 ay ortadan sonra 1 Eylül’de açıldı. 2020’de kayıt olan ilkokul öğrencileri pandemi nedeniyle …

10 Eylül 2021 41 views 0
reklam

Mart 2020 tarihinden beri kapalı olan okullar, 18 ay ortadan sonra 1 Eylül’de açıldı. 2020’de kayıt olan ilkokul öğrencileri pandemi nedeniyle okula gidemedi. Öğrenciler oluşturulan online uygulamalar aracılığıyla derslerini takip etti. İmkanı olmayan binlerce çocuk ise derslerden büsbütün uzak kaldı. Birinci sınıfı bu halde geçen öğrenciler, ikinci sınıflara dezavantajlı olarak başladı. Bu durum Türkçe bilmeyen ve anadilde eğitim göremeyen Kürt çocuklar için daha sıkıntı bir sürecin de kapısını açtı.

Bu durum karşısında çocuklar neler yaşıyor? Hangi ruhsal problemlerle karşılaşıyor? Eğitim-öğretim sürecine nasıl katılmaları gerekir? Aileler ve öğretmenler neler yapmalı? Çocuk Psikiyatristi Doç. Dr. Veysi Çeri ve Çift Dillilik Çocuk ve Eğitim kitabının muharriri eğitimci Cemil Güneş değerlendirdi…

‘ÇOCUKLAR TAHLİLİ ZORLAŞAN ÖNEMLİ PROBLEMLER YAŞIYOR’

‘Çift Dillilik Çocuk ve Eğitim’ kitabının muharriri eğitimci Cemil Güneş, anadili eğitim lisanından farklı olan milyonlarca Kürt çocuklarının eğitimde yaşadığı, yaşayabileceği meseleleri yalnızca eğitim-öğretim devirlerinin başlarında konuşup tartışıldığını söyledi. Güneş kelamlarına şöyle devam etti:

“Çoğu vakit yalnızca birkaç boyutuyla ele alıp, hayati kıymete sahip başlıklara değinmeden, sürecin kabul edenleri ya da sürece göz yumanlar pozisyonuna geçiyoruz. Meğer anadilinde eğitim hakkı ve bu hakkın bir probleme dönüşmesi sokakta Kürtçe konuştu diye vurulan ya da televizyon kanalında Kürtçe konuştu diye küçük düşürülen bir insanın yaşadığı meseleden bağımsız değildir. Anadilinde eğitim göremeyen çocuklar, eğitim sürecinde nitekim trajik boyutlara ulaşan ve tahlili gitgide zorlaşan çok önemli meseleler yaşamaktadır. Bu eğitim sürecini yalnızca okul boyutu ile düşünmek hakikat olmaz. Bu süreç çocuğun bebeklikten çıkış sürecinde ve toplumsal hayata katıldığı andan itibaren başlar. Bu çocuklar yalnızca okulda değil, okul öncesi ve okul sonrası süreçte de lisan yasaklarından kaynaklı birçok problemle karşılaşıyorlar. Yani tıpkı vakitte konutta, dışarda, pazarda ve oyun alanlarında bile lisan yasağıyla karşılaşıyorlar. Eğitim sürecinin bu öğeleri tıpkı vakitte eğitimin tamamlayıcı ögeleri olarak da kıymetlendirebilir. Bunlardan birinin kesintiye uğraması sonucunda bile eğitimde eksiklik yaşanıyorken, anadilinde eğitim görmeyen çocuklar bu problemlerin tümüyle yüz yüze kalmış durumdalar. Tabir yerindeyse bu çocuklar ve aileleri çaresiz bir biçimde karşımızda duruyorlar.”

‘TOPLUMSAL TRAVMANIN YAŞANMASI KAÇINILMAZ OLUYOR’

Türkiye’de yaşayan ve anadilinde eğitim göremeyen her birey, bu eğitim sürecinin yalnızca mağduru değil, tıpkı vakitte sanığı ve şahidi pozisyonunda olduğunu belirten Güneş, şunları söyledi:

“Bu acı gerçeklerden ötürü yaşanan meseleleri az çok biliyor bu beşerler. Bunların yanında yapılan birçok araştırmaya nazaran anadilinde eğitim alamayan çocukları eğitim sürecinde akademik başarısızlık, okuyamama, okuduğunu anlamama, okuduğunu değerlendirememe ve bunlardan yine bir şeyler üretememe, kendisini okula ilişkin hissetmeme, toplumsal fobi, kendisine yönelik şiddet, arkadaş, aile ve öğretmeninden şiddet görme, içine kapanıklık, konuşma hünerlerinde gerileme, yarım dillilik, özgüven eksikliği üzere onlarca sorun yaşamaktadır. Maalesef saydığımız ve sayabileceğimiz her bir sorun çocuklarda önemli bir biçimde travmaya yol açmaktadır. Çocuklarda görülen bu travma ilerleyen süreçlerde toplumsal travmaya dönüşebiliyor. Zira eğitim süreci yalnızca çocuğun katıldığı bir süreç değildir, çocuk ile birlikte aile üyelerinin ve etrafın de katıldığı bir süreç olduğu için toplumsal travmanın yaşanması kaçınılmaz oluyor. Bu travmanın topluma yansıması ne halde oluyor? Ailelerin kendileri ve çocuklarının can güvenliği için anadilini terk etmesi, kültüründen ve toplumsal hafızasından uzak durması, yaşadığı kenti terk etmesi ve bunun karşısında ikinci lisan diye isimlendirdiğimiz lisanı âlâ kullanamayıp bir sıkışıklık yaşaması.”

‘1’İNCİ SINIFTAN KAZANIM ELDE EDEMEDEN 2’İNCİ SINIFA BAŞLIYOR’

Eşitsizliklerin süreci çıkmaza soktuğuna dikkat çeken Güneş, şöyle devam etti: “Yine yapılan araştırmalardan biliyoruz ki anadilinde eğitim gören çocuklar okuma-yazma, konuşma-dinleme, analitik maharetlerde daha çok başarılı olmaktadır. Bunun yanında üçüncü ve daha çok lisanın öğrenilmesinde anadilin gücünden faydalanma, kendisini eğitim sürecine ilişkin hissetme ve bu aidiyetliğin getirdiği üretkenlik, özgüven ve ruhsal rahatlama avantajlarından faydalandığı bilinmektedir. Paulo Freire der ki ‘Eğitimin özgürleştirici bir yanı vardır lakin bu anadili ile mümkündür’. Bu kelam aslında tahlilin adresini o kadar da sıkıntı olmadığını bize göstermektedir. Online eğitim sürecinin çok sıkıntı olmasının yanında bir de anadilinde eğitim görmeyen çocukların uzaktan eğitimdeki yerini de çok az tartıştık. Lisan sorunu, okullarla başlayan bir sorun değil. Anadilinden farklı bir lisanda okuma-yazma hünerleri kazandırmak birinci sınıfta başlıyor ve güç bir süreç. Yazma mahareti birinci sınıfta karşılaşılan en zoru. Çocuklar güçlü bir dinleme-konuşma ve manaya marifetlerine sahip olması gerekirken, kıt imkanlar ile televizyon başında ya da tabletlerle bu süreci aşmaya çalıştılar. Çocuklar 1’inci sınıfın kazanımlarını almadan ikinci sınıfa başladılar. Son yıllarda çocuklarda Kürtçe konuşma oranları düştü. Ailelerin kendi ortalarında ve çocukları ile Kürtçe konuşmayı bırakması yarım dillilik sürecini daha da derinleştiriyor. Bunun üzerine pandemi sürecinde yaşanan imkansızlıklar ve eşitsizlikler bu süreci içinden çıkılamaz bir hale getiriyor.”

‘BİLMEDİKLERİ BİR İNSANIN LİSANINA MARUZ KALMALARI GERİLİMİ ARTIRIR’

Çocuk Psikiyatristi Dr. Veysi Çeri, Türkçe bilmeyen Kürt çocuklarının durumunun kronik bir sorun olduğunu söyledi. Çeri şöyle konuştu:

“Türkiye’de gerek Kürtçe gerekse Arapça anadili olup, meskende bu lisanın konuşulduğu, okula başlayana kadar yalnızca bu lisanları bilen çok sayıda çocuk var. Çocuklar eğitim ve öğretime alınırken bu durumların kesinlikle göz önünde bulundurulması gerekiyor. Bu çocuklara kesinlikle lisan bariyerinin olduğunu bilerek, ana lisanlarında farkında olan öğretmenlerin de bu bahiste eğitimli olduğu bir okul öncesi eğitime başlamaları gerekiyor. Okula başladıklarında bunun göz önünde bulundurularak, kesinlikle çocukların kendilerini çok kopuk hissetmelerinin engellenmesi gerekiyor. Yoksa çocuklar birden konuttan koparak bilmedikleri bir insanın lisanına maruz kalması gerilimi artırır. Çocuklarda okula karşı isteksizliği, korkuyu, güvensizliği arttırabiliyor.”

‘KONUŞTUKLARI LİSANLARIN OKULLARDA YASAKLANMASI GÜVENSİZLİĞİN ARTMASINA NEDEN OLUYOR’

Türkçe bilmeyen çocukların durumunu göz önünde bulundurularak, pedagojik bir yaklaşımla iki lisanlı bir eğitimi sentezleyip Türkçeyi öğrenmelerini kolaylaştıracak bir sistem olması gerektiğinin altını çizen Dr. Çeri, şunları söyledi: “Aksi taktirde çocuklar çok ağır gerilimle karşılaşabiliyorlar. Lisan eğitimi vermekten uzak birisinin kendi lisanlarını bilmeyen çocuklara eğitim vermesi çok yanlış. Olumsuz bir çocukluk yaşantısı olduğu için kalıcı kimi problemler bırakabiliyor. Çocukların konuştukları lisanların okullarda sert bir halde yasaklanması, tolere edilmemesi, cezalandırılması çocuklarda anksiyete ve güvensizliğin artmasına neden oluyor. Öğretmenlerin tavrı çok değerli. Öğretmenlerin bu durumun farkında olup, bunun yanlış, berbat ve cezalandırılacak bir durum olmadığını, mevcut kurallar içerisinde çocukların öğrenmesi gereken bir lisan olmasından ötürü öğrenmeleri için yardımcı olmaları gerekiyor. Çocuklarla direk Türkçe konuşmak, birebir sistemi, tıpkı koşullara, müfredata sokmak hem insani hem de pedagojik değil. Çocuklarda izleri asla silinemeyecek olumsuz izler bırakabiliyor. Çocukların lisanlarına karşı çok negatif tavrı olan öğretmenlerin çocuklarda travma yaratmasına neden olacaktır. Kendinizi söz edemediğinizde çok önemli bir travmadır.”

BENZER KONULAR