İstanbul’daki 62 kamu hastanesinde Kürtçe yok

İstanbul, Kürt nüfusunun en ağır yaşadığı kentlerin başında geliyor. Vilayette Sıhhat Bakanlığı’na bağlı 62 hastane var. Bu hastanelerde Arapça …

30 Eylül 2021 137 views 0
reklam

İstanbul, Kürt nüfusunun en ağır yaşadığı kentlerin başında geliyor. Vilayette Sıhhat Bakanlığı’na bağlı 62 hastane var. Bu hastanelerde Arapça ve İngilizce tercüman ve danışmanlar çalışıyor lakin Kürtçe tercüman ve danışman yok. Hal bu türlü olunca Kürtçe dışında lisan bilmeyen yaşlılar ve kendini Kürtçe dışında güzel tabir edemeyen orta yaşlı nüfus, tedavi olamadan geri gidiyor. Birçok hasta ise eksik tedavi oluyor.

Bu bahiste zorluk yaşayanların başında bayanlar yer alıyor. Erkekler çoklukla iş yerlerinde, seyahat ederken ve arkadaşlarıyla buluşurken daima Türkçe konuştukları için fazla sorun yaşamıyor. Lakin bilhassa mesken bayanı olan ve çoklukla Kürtçe konuşan bayanlar çocukları için okula ya da hastaneye gittiklerinde lisan bariyerleriyle karşılaşıyor.

ZORLUK HASTANEYE GİTMEDEN BAŞLIYOR

Bu bayanlar için hastaneye gitmeye karar verme süreci bile ‘sancılı’ geçiyor. Teknolojiyi ve interneti uygun kullanamayanlar, Merkezi Doktor Randevu Sistemi (MHRS) sitesinde randevu alamıyor. 182 davet merkezlerini aradıklarında ise yalnızca Türkçe karşılık alabiliyorlar. Bu iki alternatiften randevu alamayınca, çocuklarından, akrabalarından yahut komşularından yardım istiyorlar. Fakat sorun devam ediyor. Randevu alındıktan sonra hastane süreci başlıyor. Birçok defa hastanelere yalnız gitmek zorunda kalıyorlar. Hastaneye gittiklerinde müracaata binbir zorlukla gitmek istedikleri tabibi ve kısmı izah etmeye çalışıyorlar. Uzun ve yorucu görüşmeler sonucunda birçok vakit hastanede bir misyonlu onları hekimin yanına götürüyor. Çok şanslı olanlar ise Kürtçe bilen bir görevliye denk geliyor ya da bir vazifeli, Kürtçe bilen bir çalışma arkadaşını yardıma çağırıyor, hastanın tabibin odasına gitmesine yardımcı oluyor.

KÜRTÇE BİLEN HEKİM GÖRENLER ŞANSLI HİSSEDİYOR

Bu bayanlar için en şiddetli kısım ise burada yaşanıyor. Çok az Türkçe bilenler kendilerini ve rahatsızlıklarını anlatmaya çalışırken, hiç Türkçe bilmeyenler ise el kol hareketleriyle, rahatsız oldukları yeri göstererek hekimden deva bekliyor. Şayet tabip Kürtçe biliyorsa, hasta kendini çok ‘şanslı’ görüyor. Tabibin ismini ezberliyor, daima o doktora gidiyor hatta öbür akranlarına da öneriyor. Tabip Kürtçe bilmediği ve hastayı anlamadığı vakit da genelde ağır kesici yazıp gönderiyor. Bu güç döngü daima kendini tekrar ediyor. Hekimlere nazaran hasta, ilaç kutularının üzerinde yazılan “sabah”, “öğle”, “akşam” notlarını da pek anlamıyor. Hastaneden bir sonuç alamadığını düşünen hasta, devayı bitkisel eserleri kullanmakta buluyor yahut hastaneye gitme konusunda utangaç davranıyor.

Birebir randevu sorunu diş hastanelerinde de yaşanıyor. Lakin diş hastaneleri bir nebze daha kolay. Şiddetli diş ağrısı sonrasında hastaneye gitmek zorunda kalan hastalar, burada başka hastanelerdeki üzere zorluk yaşamıyor. Zira hastane yalnızca diş tedavisi uyguluyor. İrtibat kurmadan da ağrıyan dişini işaret ettiği vakit tabip sorunu anlıyor.

‘KÜRTÇE MUHATAP BULAMAYAN HASTA, TEDAVİ OLMADAN GİDİYOR’

İstanbul’un en çok hasta kabul eden devlet hastanelerinin başında Haseki Eğitim ve Araştırma Hastanesi, Şişli Hamidiye Etfal Eğitim ve Araştırma Hastanesi, Taksim Eğitim ve Araştırma Hastanesi, Okmeydanı Eğitim ve Araştırma Hastanesi geliyor. Bu hastanelerde Arapça ve İngilizce danışman ve tercüman bulunuyor lakin Kürtçe bilen danışman ve tercüman yok.

Bu hastanelerde vazifeli danışman ve tercümanlarla Türkçe bilmeyen Kürtlerle nasıl irtibat kurduklarını sorduğumuzda, Kürtçe bilen çalışma arkadaşlarından yardım istedikleri karşılığını veriyorlar. Çalışanlar, “Bazen Kürtçe bilen arkadaşlarımız olmuyor, hasta bekliyor. Bir müddet sonra da çekip gidiyor. O kadar insan var, burada Kürtçe bilen birinin sabit olması gerekiyor. Bu türlü bir gereksinim her hastanede var” diye ekliyor.

‘9 LİSANDA BROŞÜR VAR LAKİN KÜRTÇE TEK BİR SÖZ YOK’

Haseki Eğitim ve Araştırma Hastanesi’nde çalışan İstanbul Tabip Odası İdare Konseyi Üyesi Dr. Murat Ekmez, “Bu bir kamusal hizmet. Milyonlarca Kürt yaşıyor. Bağlantı için Kürtçe danışman ve tercüman olması gerekiyor. Sıhhat Bakanlığı 9 lisandan broşür hazırlıyor fakat tek bir Kürtçe söz yok. Hasta-hekim diyaloğu çok özel bir diyalog. Devletin bu mevzudaki görüşü, hasta yakını aracılığıyla bağlantı kurmak. ‘Türkçe bilmeyenin yakınlarından biri kesinlikle Türkçe biliyor, onun üzerinden irtibat kurabiliriz’ diyor. Bu hasta ve doktor mahremiyetine dönük bir tehdittir. Tahminen hasta kendi yakını olan şahsa söylemek istemediği bir şey paylaşacak bizimle? Bunu tercüman aracılığıyla paylaşmak hasta için çok daha rahat olabilir. Biz bunu pratikte yaşıyoruz. Bilhassa bayan doğum konusunda. Bayan doğumla ilgili bir şikayetini kendi yakınına anlatmak istemeyebilir. Tahminen cinsel hayatıyla ilgili bir şey anlatacak. Bunu yakını olarak gelen insanın yanında söz etmesi imkansız” diyor.

‘EKSİK TEDAVİ EDİLİYOR’

Kendini Türkçe düzgün söz edemeyen hastaların eksik tedavi edildiğine dikkat çeken Ekmez, şöyle devam ediyor: “Bu durumda hekim, hastaya hakikat düzgün tedavi uygulamadan gönderiyor. Kürtçenin olması, hastanın hastalığıyla ilgili hakikat düzgün bilgi almak için çok gerekli. Bizim hastanın şikayetleriyle ilgili kâfi dataya sahip olmadığımız bir durumda, hastaya yapacağımız bütün tedaviler eksik kalıyor. Zira muayenenin başlangıcı için hastadan gerçek tıbbi bir özgeçmiş alman gerekiyor. Bunların yapılmadığı bir muayene eksik kalmış muayenedir. Bu ülkede yaşayan büyük bir topluma ayrımcılık yapılıyor. Devlet birçok yerde göçmenler için bu hassasiyeti gösteriyor. Birçok özel hastanede İngilizce ve Arapça bilen işçi çalışıyor. Kamu hastanelerinde de tercümanlar istihdam ediliyor. Birincisi bu bir ayrımcılık, ikincisi hasta ve tabip irtibatı önünde bir mahzur oluşturuyor.”

‘KÜRTÇE KONUŞMAK AYRIMCILIK NEDENİ OLUYOR’

Birçok Kürt aile, hastanelerde karşılaştıkları lisan mahzuru nedeniyle çocuklarının ilerde tabip olmasını, kendilerini ve akrabalarını tedavi etmelerini istiyor. Dr. Ekmez bu mevzuda da şunları söylüyor, “Ülkenin genel atmosferi içerisinde Kürtçe konuşmak bir ayrımcılık nedeni oluyor. Bunun hastanelere yansıması geçmişten beri görülüyor. Kürtçe konuşuyor olmak hastalar için bir sorun olabilir. Hastaların ailesinden birinin hekim olmasını istemesi, Kürtçe konuşmaktan çekiniyor olmasının nedenidir. Kendi lisanıyla bağlantı kurduğu bir doktorla, sıhhat çalışanıyla karşılaştığı vakit insanların yüzünde gülücükler açıyor. Biz kendi hastalarımızda görüyoruz. Kürt hastalarla Kürtçe irtibat kuruyoruz.”

YETKİLİLERDEN CEVAP YOK

Kamu Hastaneleri Genel Müdürlüğü ve İstanbul Vilayet Sıhhat Müdürlüğü’ne mevzuyu sorduk. Lakin “Hastaneler için Kürtçe irtibat merkezleri, randevu almak için davet merkezlerinde ve acil servislerde Kürtçe bilen işçi ve tercüman konusunda bir çalışma planı var mı? Yoksa buna yönelik bir çalışma yapılacak mı?” sorularımıza karşılık alamadık.

BENZER KONULAR