‘Türkiye, Afganistan’ı yenileme, restore etme çalışmalarında iyi bir role sahip olabilir’

Taliban hükümetinin Dışişleri Bakan Vekili Emirhan Muttaki, Afganistan ve Türkiye’nin tarihi bağları olduğunu belirterek “Türkiye sahip olduğu …

16 Ekim 2021 45 views 0
reklam

Taliban hükümetinin Dışişleri Bakan Vekili Emirhan Muttaki, Afganistan ve Türkiye’nin tarihi bağları olduğunu belirterek “Türkiye sahip olduğu imkanlarla Afganistan’da farklı alanlarda; örneğin, yatırım ve birtakım projeleri hayata geçirme konusunda ve Afganistan’ı yenileme, restore etme çalışmalarında uygun bir role sahip olabilir.” dedi.

Dışişleri Bakanlığının daveti üzerine temaslarda bulunmak üzere beraberindeki heyetle perşembe günü Türkiye’ye gelen Taliban hükümetinin Dışişleri Bakan Vekili Muttaki, AA muhabirinin sorularını yanıtladı.

Dışişleri Bakanı Mevlüt Çavuşoğlu ile Afganistan’daki mevcut siyasi durumu ve iki ülke ortasındaki bağlantıları görüştüklerini aktaran Muttaki, Taliban’ın resmen tanınması ve ABD tarafından bloke edilen Afganistan’a ilişkin varlıklarla ilgili bahislerin da gündeme geldiğini söyledi.

Afganistan’a ilişkin varlıkların dondurulmasının memleketler arası kanunlara ve insan haklarına ters olduğunu kaydeden Muttaki, Bakan Çavuşoğlu ile görüşmesini, “Karşılıklı hoş bildiriler verildi. Afganistan hükümeti ve halkı konusunda görüşleri olumluydu.” formunda özetledi.

Diyanet İşleri Lideri Prof. Dr. Ali Erbaş ile de verimli bir görüşme gerçekleştirdiklerini aktaran Muttaki, “Ayrıca insani yardımlarla ilgili Türkiye Kızılay yetkilileriyle bir ortaya geldik. Türkiye’nin birçok ülkeye yardım yaptığı konuşuldu ve kış gelmeden Afganistan halkına yardım yapılmasını konuştuk. Tekrar İçişleri Bakanlığı yetkilileriyle de görüştük. Ziyaretimiz çok âlâ geçti. Onlar bizi düzgünce dinlediler, biz de onları yeterlice dinledik. İnşallah gelecekte bu çeşit oturumları Kabil’de de gerçekleştiririz.” diye konuştu.

Muttaki, birtakım Batı ülkeleriyle temas halinde olduklarını ve bu ülkeleri de ziyaret edebileceğini söyledi.

“Türkiye, Afganistan’ı yenileme çalışmalarında düzgün bir role sahip olabilir”

Muttaki, AA muhabirinin, “Türkiye sizin için başka ülkelerden farklı olarak ne mana söz ediyor?” sorusuna verdiği karşılıkta, Türkiye’nin âlâ bir iktisada ve etkin faaliyet gösteren bir hükümete sahip olduğunu, dünyada bilhassa de İslam dünyasında tesirli bir diplomasi yürüttüğünü lisana getirdi.

Afganistan ve Türkiye’nin iki Müslüman ülke olarak tarihî yakınlıkları olduğunu aktaran Muttaki, “Türkiye sahip olduğu imkanlarla Afganistan’da farklı alanlarda; örneğin, yatırım ve kimi projeleri hayata geçirme konusunda ve Afganistan’ı yenileme, restore etme çalışmalarında düzgün bir role sahip olabilir. Tüm alanlardan faydalanabilir.” dedi.

Emirhan Muttaki, açıklamalarında Afganistan iktisadının düzelmesi için milletlerarası yardımların ve hükümetlerinin resmi olarak tanınmasının değerine sık sık işaret etti.

“Bloke edilen rezervler yardım paralarıydı”

Muttaki, Afganistan’a ilişkin olup ABD tarafından bloke edilen rezervlerin, ülkenin imarı için diğer devletlerin gönderdiği paralar olduğunu söyledi.

Muttaki, bu paralara erişebilmeleri ismine Türkiye makamlarından yardım isteyip istemediklerine ait, daha evvel hükümet çalışanlarının maaşlarının yardımlar sayesinde ödendiğini kaydetti.

Halihazırda eski Afganistan Cumhurbaşkanı Eşref Gani periyodundan kalma 500 bin memurun olduğunu ve bu devirde ödenmeyen tüm maaşlar da dahil olmak üzere memur maaşlarını imkanlar dahilinde ödediklerini anlatan Muttaki, şunları söyledi:

“Asıl soru şu ki; neden bu paralar bloke edildi? Afganistan halkı ne yaptı? Ne kusur işledi de bu para bloke ediliyor ve insanların hakkı verilmiyor? Öbür taraftan ABD ve öteki ülkeler ‘Afganistan’a insani yardım yapılmalı ve insan haklarına riayet edilmeli’ diyorlar. Öteki taraftan da yaklaşık 40 milyon nüfuslu Afgan halkını temel muhtaçlık unsurları olmaksızın güç durumda bırakıyorlar. Türkiye, milletlerarası alanda hukukun işletilmesi konusundaki teşebbüsleriyle kıymetli bir ülke. Bu nedenle mevzuyu Türk makamlarıyla paylaştık. Onlar da dünkü basın toplantısında bu mevzuyu ön plana çıkarttılar. Gelecek günlerde de bu bahse kıymet verilmesini ümit ediyorum.”

Muttaki, ülkedeki ekonomik meselelerin tahlili ismine dünya devletlerini yardıma çağırdı ve bu tarafta yapılacak uğraşlarla bloke edilen rezervlerin iktisada kazandırılabileceğini söyledi.

“Tanınmama, Afganistan halkının haklarının gasbedilmesidir”

Afganistan’da Taliban hükümetinin şimdi hiçbir devlet tarafından tanınmamasını “Afganistan halkının haklarının gasbedilmesi” olarak tanımlayan Muttaki, şu değerlendirmeyi yaptı:

“Son günlerde yaptığımız toplantılarda, Doha’da ABD ve Avrupa Birliği heyetleriyle yaptığımız toplantılarda ve Türkiye’de gerçekleştirdiğimiz toplantılarda lisana getirdiğimiz üzere; dünyada o denli devletler kuruldu ki bunlardan kimileri güç kullanarak, darbeyle yahut tek kişinin yahut ailenin hükümran olduğu seçimlerle gerçekleşti. Neden bunlar resmen tanınıyor da Afganistan’daki fiili devlet tanınmıyor? Bize nazaran bu durum, Afganistan halkının haklarının gasbedilmesidir. Bu durumun Afganistan iktisadına olumsuz tesiri oluyor. ABD’deki para bırakılmalıdır. Şayet iktisadı düzelirse Afganistan, bölgede ekonomik ve münasebetlerin güçlendirilmesi bağlamında çok değerli olumlu bir rol oynayabilir. Bizim bölge ve büyük ülkelerden isteğimiz; Afganistan halkının hakkı yenmesin, zulmedilmesin, tehdit edilmesin, baskı altına alınmasın, muhasara altına alınmasın. Bu mevzuda herkes yardımcı olmalı ve zati Afganistan hükümetinin de işleri yavaş yavaş düzelmekte ve daha uyguna gitmekte.”

– “Resmen tanınma vakit alabilir”

Resmen tanınmış üzere birçok ülke ile etkileşimde olduklarını kaydeden Muttaki, bu devletlerle birçok hususta iş birliği yaptıklarını belirterek “Afganistan heyetleri de bu derecede karşılanıyor. Kabil’de çeşitli ülkelerden birçok büyükelçiliği açık. Olağan resmen tanımayı ilan etmeleri biraz vakit alabilir. Afganistan devletiyle uygun ilişiklilere sahip komşu yahut bölge ülkelerinin bu hususta öne çıkmasını isteriz.” dedi.

“Yardımlar, iş birliğinin göstergesi”

Birçok ülkeden Afganistan’a insani yardım gönderildiğini ve bunların dağıtıldığını kaydeden Muttaki, son günlerde ABD ve AB heyetleriyle yaptıkları görüşmelerde de yardım kelamı aldıklarını belirtti.

AB’nin 1 milyar dolardan fazla insani yardım kelamı verdiğini ve Cenevre Konferansı’nda da bu ölçüde yardım yapılması kararı alındığını aktaran Muttaki, “Bu, dünya ülkelerinin bizimle iş birliğini ortaya koyuyor. Dünya ülkelerinin bizimle bağları günden güne daha da güzelleşiyor. Bu yardımların ekonomik alanda olumlu tesiri var.” diye konuştu.

“Ülkeden ayrılan Afganların geri dönüşleri için iktisat düzelmeli”

Kronik meseleler nedeniyle ülkeyi terk eden Afganların geri dönüşleri için iktisadın düzgün olması gerektiğinin altını çizen Muttaki, bu şahısların güvenlik sıkıntıları değil, ekonomik sıkıntılar nedeniyle ülkeyi terk ettiğini ileri sürdü.

Krizin halkı göçe zorlamaması gerektiğini belirten Muttaki, “Biz bu hususta, Afgan halkının refahının Afganistan’da temin edilmesi için çalışıyoruz. Afganistan’dan öteki ülkelere gidenler ne güvenlik ne de siyasi sıkıntılar sebebiyle gidiyor. Ekonomik meseleler nedeniyle gidiyor. Biz Afganların ülkelerinde güzel yaşama sahip olmalarını istiyoruz. Bizim kimseyle bir sıkıntımız yok. Güvenlik sorunu yok, siyasi nedenlerle kimseye zorluk çıkarılmıyor ve ziyan verilmiyor. Benim tüm Afganlara mesajım, ülkesine dönen konutuna dönmüş olur ve hiçbir tehlikeyle karşılaşmaz.” diye konuştu.

“Çin, İslami yöntemlere uyarak yatırım yapabilir”

Taliban’ın Afganistan hükümetini devralmasıyla ülkede Çin hakimiyetinin arttığına yönelik tenkitler konusunda ise Muttaki, 40 yıl sonra tüm ülkeyi denetim eden bir hükümetin kurulduğunu, güvenlik sıkıntısının çözüldüğünü ve yatırım için ortamın uygun olduğunu aktardı.

Muttaki, “Biz, Afganistan’ın menfaatleri kapsamında ulusal, memleketler arası hukuk ve İslami yöntemler çerçevesinde, Afganistan’a iktisadi ve diplomatik formülle gelen herkesle çalışmaya hazırız.” dedi.

Çin’in Afganistan’a komşu ve kendileriyle âlâ ilgileri olan bölgede tesirli bir ülke olduğunu kaydeden Muttaki, “İsterlerse onlarla görüşmeler gerçekleştiririz. Şayet onlar Afganistan’da geçerli İslami adap ve kanunlara uygun yollara riayet ederek ülkede projeler gerçekleştirmek isterlerse bizim için bir sorun kelam konusu değildir. Tıpkı halde öteki komşu ve bölge ülkeleri de Afganistan’a gelsinler ve teşebbüslerde bulunsunlar. Biz, kimi ülkelerle daha evvelce başlayan ve yarım kalan projelerin tamamlanmasını da istiyoruz.” sözlerini kullandı.

“Afganistan’daki yeni devletin resmen tanınmaması DEAŞ’a yarıyor”

Dışişleri Bakanı Vekili Muttaki, ülkesinde son periyotta artan taarruzlarla gündeme gelen DEAŞ tehdidine ait de Taliban idaresiyle ülkede güvenliğin sağlandığını, bu istikamette rastgele bir tehdidin bulunmadığını savundu. Muttaki, şunları kaydetti:

“Camiler ve caddelerde akınlar düzenliyorlar. Siz de hak verirsiniz ki, bütün cami ve caddelerin güvenliğini sağlamak kolay bir iş değil. Silahlı gücü, güçlü değil. Afganistan’da rastgele bir yere sahip değiller. Afganistan hükümetine bu yolla milletlerarası baskı yapılıyor. Bu propaganda da DEAŞ’ın işine yarıyor. Afganistan’daki yeni devletin resmen tanınmaması DEAŞ’a yarıyor. Dünya ülkeleri bir taraftan Afgan halkını denetim edin, göç etmesinler diyor. Bir yandan da hükümeti resmen tanımayarak DEAŞ’a moral veriyorlar. Bu durum ne Afganistan ne de dünyanın menfaatine bir durumdur.”

DEAŞ akınları engellenecek

Afganistan’da Şiilere yönelik akınlarla ilgili, Sünni mescitlerinde alınan güvenlik tedbirlerini Şii mescitlerinde de almakla mükellef olduklarını kaydeden Muttaki, “Hükümet, Afganistan’da yaşayan herkesin güvenliğini temin etmekle yükümlüdür. Biz güvenliğin sağlanması için tüm çabamızı gösteriyoruz. Kunduz yahut Kandahar’daki üzere olaylar, güvenliğin alınması güç olan mescitlerde meydana geldi. Bundan sonra mescitlerin de güvenliğinin sağlanması için özel uğraş sarf edilecektir. İstihbarat ünitelerimiz bu hususla ilgili daha faal çalışacaklar. Gelecekte halkın yardımı ve yetkililerin dikkatiyle bu üzere hücumların önü alınacaktır.” değerlendirmesinde bulundu.

Afganistan’da güvenlik meselesinin sona erdiğini savunan Muttaki, “Taliban idaresi, asker ve polis üzere muhalifler için af ilan etti. Onlar da yaşantılarına devam ediyor. Bize nazaran o denli ciddiye alınacak bir risk kelam konusu değil. İktisat konusu ve dünya ülkeleriyle bağlantılar değerli. Devlet güçlenmeli nizam oturmalı ki, meydana gelebilecek meselelerle başa çıkabilmeli.” tabirlerini kullandı.

“ABD ile diplomatik alaka içinde olmak istiyoruz”

ABD’ye ekonomik ve diplomatik bağlantılar içinde olmak istediklerini ilettiklerini ve Washington idaresinin Afganistan’ın kalkınmasında aktif bir rol oynamasını istediklerini kaydeden Muttaki, “Tabii ki, askeri güçlerinin olmasını istemiyoruz. Afganistan’ın bağımsızlığını tartışılır hale getirmek istemiyoruz. Doha’da yapılan muahedede ABD’nin Afganistan’ın kalkınmasında yer alabilmesi bulunuyor.” dedi.

Rusya ile de güzel alakalara sahip olduklarını kaydeden Muttaki, Taliban heyetinin Afganistan’daki gelişmeleri mevzu edinecek Moskova Konferansı’na gideceğini ve Afgan halkının bildirisini dünyaya ileteceğini kaydetti.

Muttaki, “Beklentimiz, bu konferansta gerçekler gün yüzüne çıkarılsın, Afganistan halkının gereksinimleri bahis edilsin, devleti güçlendirmek için iş birliği yapılsın ve âlâ bir konferans gerçekleştirilsin.” diye konuştu.

Muttaki, Tacikistan ile de önemli bir sorun yaşamadıklarını, medyanın birtakım yetkililerin açıklamaları büyüttüğünü savunarak “Eğer bir sorun olursa bunu müzakere, diplomasi ve karşılıklı anlayış çerçevesinde halletmek isteriz.” tabirini kullandı.

Muttaki, “Pakistan hududu sıkıntısıyla ilgili İslamabad idaresiyle bir görüşme kelam konusu oldu mu?” sorusunu şöyle yanıtladı:

“Pakistan’la düzgün bağlantılar içerisinde olmak istiyoruz. Bilhassa ekonomik ilgilerde. Zira milyonlarca Afgan, Pakistan’da göçmen olarak yaşıyor. İki ülke ortasında uygun bir ticaret var. Yaklaşık 2 bin 400 kilometre uzunluğunda hududumuz var. Bu nedenle bizim hem diplomasi hem de ekonomik alanda düzgün bağlara sahip olmamız gerekiyor.”

Muttaki, Pakistan’ın uçak bilet fiyatlarını yükseltmesi, Taliban’ın buna reaksiyon göstermesi ve Pakistan hava yollarının Kabil uçuşlarını iptal etmesiyle gelişen problemle ilgili de “Bu çok kıymetli bir husus değil. Afganistan devletinin Pakistan’dan talebi, Taliban idaresinin iş başına gelmeden evvelki uçak bilet tarifesini uygulamasıdır.” değerlendirmesini yaptı.

Muttaki, evvelki hükümet devrinde Dışişleri Bakanlığı işçisini gözden geçirdiklerini belirterek “Onların tamamı bizimle çalışmaya devam ediyor. Afgan halkından eğitimli ve yetenekli şahıslar. Onlar bizim kardeşlerimiz, bizim onlarla hiçbir sıkıntımız yok.” dedi.

BENZER KONULAR