İran’la nükleer anlaşma petrol, ticaret ve güvenliği nasıl etkiler?

ABD Eski Lideri Donald Trump, 2018’de İran nükleer mutabakatından çekilme kararı almış ve 2015’te askıya alınan İran rejimine yönelik …

07 Mart 2022 110 views 0
reklam

ABD Eski Lideri Donald Trump, 2018’de İran nükleer mutabakatından çekilme kararı almış ve 2015’te askıya alınan İran rejimine yönelik yaptırımları tekrar devreye almıştı. Müzakereler yaklaşık bir yıl evvel yine başlarken Tahran idaresi daha kararlı bir tutum ortaya koydu. Son olarak Rusya’nın Ukrayna’yı işgali petrol fiyatlarında sert yükselişe neden olması da Tahran ve büyük güçler ortasında uzlaşı uğraşlarını hızlandırdı. Mutabakatla birlikte İran milyonlarca varil ham petrolü birkaç ay içinde global piyasalara sürebilir.

Mutabakat kapsamında ABD İran’dan petrol alımlarına uyguladığı ambargoları kaldıracak. Mutabakatın, ABD’nin İran’ın petrol ithalatına tarihi yasağı kaldırması beklenmese de öteki ülkeler yaptırımlara maruz kalmadan İran’dan petrol alabilecek.

Muahedenin devreye girmesinin akabinde İran’ın memleketler arası pazara girmesinin iki ayı bulabileceği tabir ediliyor. Trump’ın ambargoları öncesi İran’ın büyük müşterileri ortasında Çin, Hindistan, Güney Kore, Japonya, Türkiye, Tayvan, Yunanistan ve İtalya bulunuyordu. Bu ülkelerin tekrar İran’dan petrol alımına başlaması bekleniyor.

Analistler, daha evvel OPEC’in en büyük 2 numaralı petrol üreticisi pozisyonunda bulunan İran’ın mutabakatla birlikte günlük yaklaşık 1 milyon varil üretim yapabileceğini, gelecek sene ise günlük yaklaşık 3.7 milyon varille tam kapasite üretim yapabileceğini belirtiyor.

Trump hükümeti İran’ın bankacılık sistemine 2015 mutabakatının öncesinde de yaptırımlar uygulamıştı. İran’da birçok özel banka ve kamu bankası, terörle kontaklı bahislerde ek yaptırımlara maruz kalmıştı. ABD 2019’da da Suudi Arabistan’da büyük bir petrol tesisine akınla teması olduğu gerekçesiyle İran Merkez Bankası’na da yaptırımları devreye almıştı.

İran yaptırımlar nedeniyle yurt dışından elde ettiği petrol gelirlerini tahsil edememişti. Yaptırımlar ülkenin petrol gelirlerinde milyarlarca dolarlık kayba neden olmuştu.

Bölgede istikrar umudu

Bu periyotta dondurulan fonlar yapılacak mutabakatla birlikte bu hür bırakılacak, İran tekrar memleketler arası ödeme sistemi SWIFT’e dahil edilecek. Lakin İranlı kimi şirket ve kurumlar balistik füze programları nedeniyle nükleer muahedeye dahil edilmeyecek.

ABD’nin yaptırımları tekrar devreye almasının akabinde İran nükleer programında kıymetli ilerleme kaydetti. Mutabakatın tekrar canlandırılmasıyla birlikte İran’ın zenginleştirilmiş uranyum üretiminin yenide yüzde 3.67 hududuna dönmesi gerekecek.

Müzakerelerde 2015 yılındaki müzakereler ortasında değerli bir farklılık da olacak; İran’ın Suudi Arabistan ve Tahran’ın değerli ticaret ortağı olan Birleşik Arap Emirlikleri ile bağlantıları.
Yemen’deki İran dayanaklı Husilerin, BAE’ye ilişkin tesisleri amaç alması iki ülke ortasında tansiyonu artırmıştı.

Suudi Arabistan ve BAE Trump’ın İran’a yönelik ‘maksimum baskı’ kampanyasını desteklemişti.
Diplomatlar mutabakatla İran’ın bölgesel komşuları olan bu 2 ülkeyle tansiyonun azalacağını belirtiyor.

BENZER KONULAR