Çin ekonomisinde karantina baskısı

SADİ KAYMAZ/BLOOMBERG HT ASYA TEMSİLCİSİ Çin’de koronavirüs salgınında hadiselerin artması ülkede yeni önlemlerin uygulanmasına yol açarken …

14 Mart 2022 109 views 0
reklam

SADİ KAYMAZ/BLOOMBERG HT ASYA TEMSİLCİSİ

Çin’de koronavirüs salgınında hadiselerin artması ülkede yeni önlemlerin uygulanmasına yol açarken, global piyasalarda da yeni tedbirlere ait haber akışı baskı yarattı.

Olaylar 17 milyon nüfuslu Shenzhen’de kapanma önlemlerini devreye soktu, kent Çin’de teknolojinin kalbi durumunda. Başta Huawei olmak üzere çok sayıda dev teknoloji şirketinin merkezine, araştırma geliştirme merkezine yahut üretim tesisine konut sahipliği yapıyor.

Hakikaten o tesislerden biri de Foxconn’a ilişkin. Apple’ın en büyük üreticisi pozisyonundaki şirket Shenzhen’deki iki üssünde üretimi durdurduğunu açıkladı. Analistler, birinci etapta iPhone üretiminde önemli aksaklık beklemiyor. Tayvan merkezli imalat devinin ayrıyeten Chengdu ve Zhenzhou üslerinde devasa üretim kapasitesi bulunuyor.

Buna karşın Apple tedarik zincirinde yer alan şirket payları Tokyo, Şanghay, Seul ve Hong Kong’ta besbelli düşüşler gösterdi.

Öte yandan Shenzhen’in kapanması bitişiğinde yer alan Hong Kong’ta halka açık teknoloji paylarında tarihi kayıplara yol açtı. Hang Seng teknoloji endeksi günü yüzde 11 düşüşle tamamladı. Çin merkezli devlerin yer aldığı endeks 2008 finansal krizinden bu yana bu kadar büyük düşüş görmemişti.

Yabancı yatırımcılar Çin teknoloji devlerine itimadını gün geçtikçe yitiriyor. Payların zahmeti Pekin idaresinin regülasyon taarruzuyla 2020 yılı sonunda başladı. Washington’un Çinli şirketlere yönelik yaptırım tedbirleriyle devam etti. Son periyotta nakdî sıkılaşmanın yaklaşmasıyla satışlar hızlanmıştı. İnanç kırılması Ukrayna’daki savaş ve gerisinden Rusya üzerine inen demir perdeyle buhrana dönüştü.

Hang Seng Teknoloji Endeksi 2021 yılının Şubat ayında gördüğü 11001.7 doruğundan, bugünkü kapanış sonunda 3778.60 puana düştü. Bir yıldan biraz uzun vakitteki kaybı yüzde 70’e yakın.

Teknoloji şirketlerine yönelik yeni atılımlar

Buhranda son üç dört günde Didi ve Tencent’e karşı atılan kimi adımlar da tesirli oldu. Cuma gününden beri evvel Çinli otoriteler Didi’nin Hong Kong’ta halka arz başvurusunu reddetti, akabinde Tencent’in kara para aklamadan ötürü cezayla burun buruna olduğu haberleri düştü. WSJ kaynaklı haber nedeniyle Çin’in en kıymetli şirketi olan Tencent payları Hong Kong’ta yüzde 9.79 düştü. Oyun, finansal teknoloji ve dijital ödemeler alanlarında büyük tartısı bulunan kümenin Hong Kong Doları cinsinden pay fiyatı bir senede 750’den 331’e geriledi. Buharlaşan piyasa kıymeti en az 400 milyar dolar.

Alibaba’da kan kaybı sürüyor

Öbür taraftan bir devir yabancı yatırımcıların gözdesi pozisyonundaki Alibaba’daki kan kaybı da durmak bilmiyor.

Küme payı bugün Hong Kong’ta yüzde 10,90 düşüşle halka arzdan beri en düşük düzeyini yineledi. Pay fiyatı bir buçuk senede yeniden Hong Kong Doları cinsinden 309’dan 80,9’a düştü. Yüz milyarlarca dolarlık kıymet buharlaşmasına yol açan düşüş kümenin kurucusu Jack Ma’nın 2020 yılı Kasım ayında Çin bankacılık sistemini eleştirmesiyle başlamıştı.

Çinli teşebbüsçüler nazarında fenomen olan Ma’yı yakan kelamlar, ‘Sistem değişmezse biz değiştireceğiz’ olmuştu. Parti idaresinin bu kelamlara reaksiyonu ağır oldu, o kelamlar rejime bir özel dal tehdidi olarak da algılandı.

Jilin eyaleti için de karantina kararı çıktı

Öte yandan Shenzhen dışındaki kapanmalar da üretime darbe vuruyor. Kuzeydoğu kesitinde yer alan Jilin eyaletindeki Toyota fabrikası üretime orta vermek zorunda kaldı. 40 milyona yakın nüfuslu eyaletin ana merkezlerinden Changchun kenti hafta sonu kapanmıştı.

Ağır sanayi merkezi kent ve etrafında Çin’in oto üretiminin yüzde 10 gerçekleştiriliyor. Sayı muazzam: En az 2 milyon adet manasına geliyor.

Çin genelinde çoğunluğu Omikron varyantı kaynaklı olayların yayılma riski gün geçtikçe artıyor. Pekin idaresinin bu güne kadar uyguladığı sıfır tolerans siyasetini gevşetmesi mümkün görünse de, son derece sıkı tedbirlerden vazgeçmesi çabucak hemen olanaksız.

Dünyanın en büyük ikinci iktisadı geçen sene 18 trilyon dolara yakın gayrı safi yurtiçi hasıla yaratmıştı. Bu yılki büyüme maksadı yüzde 5,5, büyümede her 1 puanlık kayıp global hasıladan 180 milyar dolar götürebilir.

BENZER KONULAR